POSZUKUJESZ WYDAWNICTW PODRÓŻNICZYCH O WŁOSZECH?
ZAPRASZAM DO KSIĘGARNI INTERNETOWEJ "BEZDROŻA"



WŁOCHY
WATYKAN
HISTORIA MIASTA RZYM W ZARYSIE
SACCO DI ROMA 1527
RZYM - GALERIA ZDJĘĆ

RZYM

ROMA

INFORMACJE PODSTAWOWE
Położenie: Europa południowa, środkowa część Półwyspu Apenińskiego.
Powierzchnia: 1285,306 km2
Ludność: 2 731 996 (miasto) - stan w 08.2009 roku, 3 831 959 (zespół miejski) - stan w 2006 roku
Status prawny: stolica Włoch; stolica regionu Lacjum

Podział administracyjny: Rzym składa się z 19 obszarów administracyjnych, zwanych municipi i 35 dzielnic. Wyróżniamy 3 strefy: centralną (śródmieście) - najstarsza część miasta, położona w obrębie Murów Aureliana; obrzeżną - nowoczesne dzielnice mieszkaniowe znajdujące się głównie w południowo-wschodniej i zachodniej części miasta i podmiejską (suburbia) - znajduje się w niej większość zakładów przemysłowych; na terenie miasta leży państwo Watykan. Wyróżniamy w obrębie centrum historycznego miasta 22 dzielnice (rioni)), nie będące elementem podziału administracyjnego: 1. Monti, 2. Trevi, 3. Colonna, 4. Campo Marzio,
5. Ponte, 6. Parione, 7. Regola, 8. Sant'Eustachio, 9. Pigna, 10. Campitelli, 11. Sant'Angelo,
12. Ripa, 13. Trastevere, 14. Borgo, 15. Esquilino, 16. Ludovisi, 17. Sallustiano, 18. Castro Pretorio, 19. Celio, 20. Testaccio, 21. San Saba, 22. Prati
Śródmieście Rzymu ze względu na czas powstania poszczególnych obiektów możemy podzielić również na : Rzym cesarzy, Rzym papieży i Rzym Mussoliniego.

Warunki naturalne: Rzym leży w środkowej części Półwyspu Apenińskiego, na pagórkowatej nizinie Campagna di Roma, nad Tybrem, w pobliżu ujścia rzeki do Morza Tyrreńskiego. Centralna część miasta (najstarsza) położona jest na 7 wzgórzach: Awentyn, Eskwilin, Kapitol, Celio, Palatyn, Wiminał. Miasto położone jest na wysokości od 9 m n.p.m (Panteon) do 139 m n.p.m. (Monte Mario).

Klimat: podzwrotnikowy typu śródziemnomorskiego. Najzimniejszym miesiącem jest styczeń, a najcieplejszymi lipiec i sierpień. Opady są niewielkie, najwięcej ich występuje od października do grudnia.

Gospodarka: Rzym jest ważnym centrum przemysłu, elektrotechnicznego, włókienniczego, spożywczego, farmaceutycznego, kosmetycznego, filmowego - jednak nie występują tu wielkie zakłady przemysłowe, dominują małe i średnie firmy. Silnie rozwinięty jest handel antykwaryczny i rzemiosło artystyczne (biżuteria, dewocjonalia, konserwacja zabytków). Wielki węzeł komunikacji lotniczej (2 międzynarodowe porty lotnicze : Aeroporto intercontinentale Leonardo da Vinci-Fiumicino, Aeroporto internazionale Giovan Battista Pastine-Ciampino, kolejowej (dworzec Roma Termini) i drogowej na szlaku wzdłuż Półwyspu Apenińskiego. Rzym posiada także metro (obecnie 2 linie: A i B - o łącznej długości 36 km, trzecia linia: C jest w budowie od 2007 roku).

Najważniejsze instytucje: Rzym jest siedzibą prezydenta, parlamentu, rządu, ministerstw i urzędów państwowych Republiki Włoskiej. Na terenie miasta mają także swoje siedziby liczne organizacje międzynarodowe, m.in.: Organizacja do Spraw Wyżywienia i Rolnictwa (FAO), Międzynarodowy Fundusz Rozwoju Rolnictwa (FAD), Światowy Program Żywnościowy (WFP), Kolegium Obrony NATO, siedziby banków międzynarodowych i centralnych banków włoskich, m.in. Banca d'Italia, Banca di Roma, wielkich państwowych firm włoskich: Eni, Enel, Telecom Italia, Agip, Alitalia oraz wielu prywatnych i międzynarodowych korporacji.

Szkoły wyższe: uniwersytety państwowe - Sapienza (Roma 1), założony w roku 1303, największy w Europie i drugi na świecie pod względem ilości studiujących (około 150 000 studentów), Tor Vergata (Roma 2), utworzony w roku 1982, Roma Tre - założony w roku 1992 i Instituto Universitario di Scienze Motorie; politechnika, Akademia Muzyczna św. Cecylii (l'Academia Nazionale di Santa Cecilia - najstarsza na świecie, założona w 1584 roku), Akademia Sztuk Pięknych (l'Academia di Belle Arti di Roma); (papieskie) Uniwersytet Gregoriański, Uniwersytet Świętego Tomasza z Akwinu, Concervatorio di Musica.

Placówki naukowo-badawcze: Akademia Świętego Łukasza, Narodowa Akademia Rysiów, Consiglio Nazionale delle Richerche, filie akademii naukowych wielu krajów, w tym Polskiej Akademii Nauk.

Instytucje kulturalne: Muzea Kapitolińskie, Museo Nazionale Etrusco, Museo Borghese, Galleria Spada, Galleria Doria Pamphili, Galleria Nazionale d'Arte Moderna, Centralna Biblioteka im. Wiktora Emanuela II, Bibliotheca Apostolica Vaticana (państwa Watykan), Teatro dell'Opera di Roma, teatry i kina. Prasa rzymska: "Il Messaggero", "La Repubblica", "L'Unita", "Il Tempo". Znane wydawnictwa naukowe (Edizioni Borla - założone w roku 1863 i Guida Monaci - założone w 1870 roku.)

Rzym jest głównym ośrodkiem katolicyzmu i miejscem pielgrzymek katolików z całego świata. Na terenie miasta znajduje się państwo Watykan i wiele instytucji Kościoła katolickiego, w tym zgromadzeń zakonnych, m.in. Kawalerów Maltańskich - zakon stanowi suwerenne państwo, spełnia wymagania stawiane tego rodzaju podmiotom prawa międzynarodowego i jest oficjalnie uznawany przez rządy 94 krajów świata (na prawach eksterytorialności w Rzymie należą do niego: Pałac Maltański (Palazzo di Malta) przy Via Condotti 68, będący m.in. siedzibą wielkiego mistrza i Kościół Santa Maria del Priorato wraz z ogrodem, budynki administracyjno-biurowe ambasady zakonu przy Republice Włoskiej i przy Stolicy Apostolskiej w Rzymie (Villa Malta) na Piazza Cavalieri di Malta) oraz instytucje kościoła, skupiające ponad 20 tysięcy duchownych włoskich i cudzoziemskich.

W Rzymie 25 marca 1957 roku podpisano traktat powołujący Europejską Wspólnotę Gospodarczą.
Miasto było gospodarzem XVII Letnich Igrzysk Olimpijskich 1960 roku i dwukrotnie Mistrzostw Świata w Piłce Nożnej w 1934 i 1990 roku.

GŁÓWNE ATRAKCJE TURYSTYCZNE RZYMU

Rzym na Liście Światowego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO.
Na obszarze wpisanym na Listę Światowego Dziedzictwa, rozciągniętym w 1990 roku do murów Urbana VIII, znajduje się kilka głównych zabytków starożytności, m. in. fora, mauzoleum Augusta, kolumny Trajana i Marka Aureliusza, mauzoleum Hadriana, Panteon, jak również budowle sakralne i publiczne Rzymu papieskiego (K I, II, III, VI / 1980-1990.

SIEDEM WZGÓRZ RZYMSKICH
O wzgórzach w obrębie starożytnego Rzymu nie można sobie obecnie wyrobić zdania na podstawie dzisiejszego ukształtowania powierzchni miasta, ponieważ zwały gruzów po antycznych budowlach, usytuowanych kiedyś w dolinach, znacznie zniwelowały teren miejski.
Awentyn (Mons Aventinus)
Palatyn (Mons Palatinus)
Kwirynał (Collis Quirinalis)
Wiminał (Collis Viminalis)
Celius (Mons Caelius)
Eskwilin (Mons Esquilinus)
Kapitol (Mons Capitolinus)
Inne słynne wzgórza: Collis Vaticanus, Mons Pincius, Mons Janiculum/Gianicolo.

GŁÓWNE ZABYTKI STATOŻYTNEGO RZYMU
Koloseum
Forum Romanum
Domus Aurea
Panteon
Kolumna Trajana
Forum Trajana
Circus Maximus
Termy Karakalli
Zamek Świętego Anioła
Mauzoleum Augusta
Ara Pacis Augustae
Łuk Konstantyna
Piramida Cestiusza
Usta Prawdy

GŁÓWNE ZABYTKI ŚREDNIOWIECZNEGO RZYMU (Romanizm i Gotyk)
Bazylika Najświętszej Maryi Panny na Zatybrzu (Basilica di Santa Maria in Trastevere)
Bazylika Czterech Koronowanych Świętych (Basilica dei Santi Quattro Coronati)
Bazylika Santa Prassede (Basilica di Santa Prassede)
Bazylika Santa Maria in Ara Coeli (Basilica di Santa Maria in Ara Coeli)
Bazylika Santa Maria sopra Minevra (Basilica di Santa Maria sopra Minevra)
Torre delle Milizie
Torre dei Conti

GŁÓWNE ZABYTKI RZYMSKIEGO RENESANSU
Palazzo del Quirinale
Palazzo Venezia
Palazzo Farnese
Palazzo Barberini
Palazzo Chigi
Palazzo Spada
Villa Farnesina
Piazza del Campidoglio i Palazzo Senatorio
Bazylika Najświętszej Maryi Panny Wszystkich Ludzi (Basilica di Santa Maria del Popolo)
Tempietto
Kościół Santa Maria della Pace
Kościół San Pietro in Montorio

GŁÓWNE ZABYTKI RZYMSKIEGO BAROKU
Piazza Navona
Piazza di Spagna (Plac Hiszpański)
Campo de'Fiori
Piazza Venezia (Plac Wenecki)
Piazza Farnese
Piazza della Minerva
Fontanna di Trevi
Palazzo Madama
Palazzo Montecitorio
Kościół Santissimo Nome di Gesù (Il Gesù)
Kościół Sant'Agnese in Agone

GŁÓWNE ZABYTKI NEOKLASYCYZMU RZYMSKIEGO
Ołtarz Ojczyzny z Grobem Nieznanego Żołnierza

GŁÓWNE BUDOWLE DOBY FASZYZMU W RZYMIE (1922-1943)
E.U.R
- Palazzo della Civiltà Italiana (1938-1943)
Palazzo della Farnesina (1935-1943)

NAJSŁYNNIEJSZE FONTANNY RZYMU
Fontana di Trevi (1732-1762)
Fontana dell'Acqua Felice na Piazza San Bernardo (Domenico Fontana 1585-86)
Fontana dell'Acqua Paola na via Garibaldi (1610-1612)
Fontana della Piazza d'Aracoeli na Piazza d'Aracoeli (1589)
Fontana delle Api na Piazza Barberini (Bernini 1644).
Fontana della Barcaccia na Piazza di Spagna (1627)
Fontana della Piazza Colonna na Piazza Colonna (1577)
Fontana dei Dioscuri na Piazza del Quirinale (1818)
Fontana della Piazza Farnese na Piazza Farnese (XVI w.)
La Fontana del Moro na Piazza Navona (Giacomo Della Porta 1575, postać Maura dodał Bernini w 1653 roku)
Fontana delle Naiadi na Piazza della Repubblica (1870-1901)
Fontana del Nettuno na Piazza del Popolo (1822-1823)
Fontana del Nettuno na Piazza Navona (1574 i 1878)
Fontana della Piazza Nicosia na Piazza Nicosia (1572)
Fontana del Pantheon na Piazza della Rotonda (Giacomo Della Porta 1575, obelisk egipski dodany w 1711 roku)
Fontana dei Quattro Fiumi na Piazza Navona (1648-1651)
Fontana della Piazza dei Quiriti na Piazza dei Quiriti (1927-28).
Fontana del Tritone na Piazza Barberini (1642-43)
Fontana delle Tartarughe na Piazza Mattei (1585-1588)

OBELISKI RZYMSKIE
Starożytne obeliski egipskie (bez obelisków w granicach Watykanu: laterańskiego
i watykańskiego, zobacz: Plac św. Piotra i jego otoczenie i Bazylika św. Jana na Lateranie)
- Obelisk Flaminio na Piazza del Popolo
- Obelisk Solare na Piazza di Montecitorio
- Obelisk Macuteo na Piazza della Rotonda
- Obelisk Minerveo przy Bazylice Santa Maria sopra Minerva
- Obelisk Dogali w Termach Dioklecjana
- Obelisk Matteiano w Villa Calimontana
Starożytne kopie rzymskie obelisków egipskich:
- Obelisk Agonalis na Piazza Navona
- Obelisk Quirinale Piazza del Quirinale
- Obelisk Esquiline na Piazza dell'Esquilino
- Obelisk Sallustiano na Piazza Trinita dei Monti
- Obelisk Pinciano na wzgórzu Pincio
Obeliski nowożytne:
- Obelisk Villa Medici
- Obeliski Villa Torlonia
- Obelisk Foro Italico (1932)
- Obelisk Marconi (1959) w E.U.R
- Obelisk Novecento (2004) na Piazzale Pier Luigi Nervi

MOSTY NAD TYBREM
Ponte Rotto (początki 241 rok p.n.e., znany jako: Pons Aemilius, Ponte Emilio, Ponte di Lepido, zachowany we fragmentach)
Wyspa na Tybrze (Isola Tiberina):
- Ponte di San Bartolomeo (znany jako: Pons Cestius, Pons Aurelius, Pons Gratiani, Ponte Ferrato; 46-44 p.n.e)
- Ponte dei Quattro Capi (znany jako: Pons Judaeorum, Ponte Fabricio, Pons Fabricius; 62-23 p.n.e.)
Ponte Sant'Angelo (134 n.e.; znany pierwotnie jako Pons Aelius)
Ponte Milvio (207 p.n.e.)
Ponte Sisto (1473-1479)
Ponte dell'Industria (1863, kolejowy)
Ponte Umberto I (1885)
Ponte Regina Margherita (1886-1891)
Ponte Palatino (1886-1891)
Ponte Vittorio Emanuele II (1886-1911)
Ponte Garibaldi (1888)
Ponte Cavour (1891-1896)
Ponte Mazzini (1904-1908)
Ponte Risorgimento (1911)
Ponte Aventino (1914-1919)
Ponte Matteotti (1929)
Ponte della Magliana (1930-1948)
Ponte Flaminio (1932-1951)
Ponte Marconi (1937-1954)
Ponte Monumentale di Mezzocammino (1938)
Ponte Testaccio (1938-1948)
Ponte Duca d'Aosta (1939-1942)
Ponte Principe Amedeo (1942)
Ponte di Castel Giubileo (1951)
Ponte di Tor di Quinto (1960)
Ponte Nenni (1971-1972)

PAŁACE RZYMSKIE
Pałace Kapitolińskie (Il Campidoglio):
- Palazzo Senatorio
- Palazzo dei Conservatori
- Palazzo Nuovo
Palazzo Venezia
Palazzo Farnese
Palazzo Wedekind
Palazzo Chigi-Odescalchi
Palazzo Altieri
Palazzo Colonna
Palazzo Corsini
Palazzo Barberini
Palazzo del Quirinale
Palazzo Madama
Palazzo Montecitorio
Palazzo Chigi
Palazzo del Viminale
Palazzo della Farnesina
Palazzo Piacentini
Palazzo Valentini
Palazzo Koch
Palazzo Spada
Palazzo di Giustizia

MURY I BRAMY MIEJSKIE RZYMU
Mury Aureliana (Le Mura Aureliane):
- Porta Appia (obecnie Porta San Sebastiano)
- Porta Ardeatina
- Porta Asinaria
- Porta Aurelia (obecnie Porta San Pancrazio)
- Porta Clausa
- Porta Flaminia (obecnie Porta del Popolo)
- Porta Latina
- Porta Praenestina-Labicana (obecnie Porta Maggiore)
- Porta Metrovia (obecnie Porta Metronia)
- Porta Nomentana (zamknięta, zastąpiona przez Porta Pia)
- Porta Ostiensis (obecnie Porta San Paolo)
- Porta Pinciana
- Porta San Giovanni
- Porta Settimiana
- Porta Tiburtina (obecnie Porta San Lorenzo)
Mury Janikulum (Le Mura gianicolensi):
- Porta Portese
Mury Leona (Le Mura leonine):
- Porta Cavalleggeri (dawniej Porta Turrionis(zamurowana)
- Porta Fabbrica (dawniej Porta Fornacum(zamurowana)
- Porta Pertusa (zamurowana)
- Porta San Pellegrino
- Porta Santo Spirito
Mury serwiańskie (Le Mura serviane):
- Porta Celimontana
- Porta Esquilina

RZYMSKIE KOLUMNY
Kolumna Fokasa (La colonna di Foca)
Kolumna Niepokalanego Poczęcia (La colonna dell'Immacolata)
Kolumna Marka Aureliusza (La Colonna di Marco Aurelio)
Kolumna Trajana (La Colonna Traiana)

RZYMSKIE PLACE
Piazza Barberini
Piazza Bocca della Verità
Piazza del Campidoglio
Piazza Colonna
Piazza Farnese
Campo de'Fiori
Piazza del Gesù
Piazza della Minerva
Piazza Navona
Piazza del Popolo
Piazza del Quirinale
Piazza della Repubblica
Piazza della Rotonda
Piazza di Spagna
Largo di Torre Argentina
Piazza Venezia

OGRODY I PARKI RZYMU
Villa Borghese (80 ha)
Villa Doria Pamphili
Villa Torlonia
Villa Sciarra (6 ha)
Villa Celimontana
Villa Ada (182 ha)
Parco degli Acquedotti
Parco regionale urbano del Pineto (240 ha)
Parco naturale regionale dell'Appia antica (3296 ha)
Riserva Naturale di Decima-Malafede (6145 ha)
Riserva Naturale Marcigliana (4729 ha)

RZYMSKIE KATAKUMBY
Obecnie udostępnionych dla turystów jest pięć zespołów katakumb chrześcijańskich:
Le Catacombe di San Callisto przy via Appia Antica
La Catacomba di Sant'Agnese przy via Nomentana
La Catacomba di Santa Priscilla przy via Salaria nova
La Catacomba di Domitilla przy via delle Sette Chiese
Le Catacombe di San Sebastiano przy via Appia Antica
W Rzymie istniało 6 zespołów katakumb żydowskich, dla turystów udostępniono: Vigna Randanini i Villa Torlonia.

NAJSŁYNNIEJSZE ULICE RZYMU
Via Cavour
Via della Conciliazione
Via del Corso
Via dei Fori Imperiali
Via Giulia
Via Margutta
Via Nazionale
Via Sacra

SŁYNNI MIESZKAŃCY RZYMU
(Nie uwzględniłem cesarzy rzymskich, twórców starożytnych i papieży)
Giulio Andreotti (ur. 1919)
Guillaume Apollinaire, czyli Wilhelm Albert Włodzimierz Apolinary Kostrowicki (1880-1918)
Gian Lorenzo Bernini (1598-1680)
Francesco Borromini (Francesco Castelli 1599-1667)
Donato Bramante (Donato di Angelo di Pascuccio 1444-1514)
Arnolfo di Cambio (ok. 1240-1302)
Antonio Canova (1757-1822)
Michelangelo Merisi da Caravaggio (1571-1610)
Giuliemo Marconi (1874-1937)
Marcello Mastroianni (1924-1996)
Luigi Pirandello (1867-1936)
Giacomo Della Porta (1532-1602)
Andrea Sansovino (1467-1529)

ZNANE POWIEDZENIA O RZYMIE
*Tutte le strade pórteno a Roma
Wszystkie drogi prowadzą do Rzymu

*È come andare a Roma e non vedere il Papa
Przybyć do Rzymu i papieża nie widzieć

*Roma non fu construita in un giorno
Rzymu nie wybudowano w jeden dzień

*Per conoscere Roma nan basta una vita
By poznać Rzym życia nie starczy

OKREŚLENIA RZYMU
Urbs/Urbe
Caput Fidei
Caput Mundi

CIEKAWOSTKI
* Etymologia słowa Rzym według Poradni językowej PWN
W większości języków łacińska nazwa Roma posiada podobnie brzmiące odpowiedniki, np. ang. Rome, fr. Rome, lit. Roma, a nawet chiń. luo.ma. Inaczej rzecz się przedstawia w językach słowiańskich (por. ros. Рим, czes. Řím, pol. Rzym, białorus. Рым, chorwackie Rim itd.) i w języku irlandzkim, gdzie ta nazwa ma postać An Róimh. Wyjaśnienia tego stanu mogą być co najmniej dwa: albo o z jakiegoś powodu przeszło w i (co bez mocnych argumentów wydaje się bardzo dziwne), albo pierwotna wymowa tego segmentu była dyftongiczna, nie [o], ale [oi], a dyftong z kolei na gruncie słowiańskim w wyniku działania prawa sylaby otwartej przechodził w samogłoskę i. Tę drugą hipotezę zdaje się potwierdzać irlandzka wersja tej nazwy; nie jest to jednak ze względu na odosobnienie ślad wystarczający do tego, aby można było zbudować na nim spójne wyjaśnienie. Aleksander Brückner podaje, że włoskie om, on przechodziło stale w im, in, czego dowodzą przykłady Jakin - Ankona, Labin - Albona, Skradin - Skardona, Nin - Nona. Brückner jednak, nie podając argumentów, które doprowadziły do takiej zmiany, niczego nie wyjaśnia, a wręcz zaciemnia obraz.
Ciekawych wniosków dostarczają derywaty tej nazwy w języku niemieckim, w którym samogłoska o ulega ścieśnieniu, por. römisch ‘rzymski’, Römer ‘Rzymianin’. W zwulgaryzowanej łacinie długie o nie tylko w derywatach, ale również w wyrażeniu Roma wymawiane było wyżej niż w łacinie klasycznej, prawdopodobnie jak długie u, co potwierdzają m.in. arabsko-osmańskie (rūmī ‘wschodniorzymski, grecki’) i staroujgurskie (rumi ‘rzymski’) tłumaczenia greckiego przymiotnika romaios ‘rzymski’ (zapożyczonego rzecz jasna z łaciny i być może wymawianego w tym czasie jako roumaios), a wreszcie i wyrazy słowiańskie (do których leksem ten wszedł za pośrednictwem języka greckiego). Indoeuropejskie długie u na gruncie języków słowiańskich przechodziło w y, które z kolei w późniejszej fazie rozwoju języków słowiańskich w wielu wypadkach zbliżało się artykulacją do palatalizującej głoski i, stąd właśnie staro-cerkiewno-słowiańska postać Rimъ (z twardym jerem na końcu) i zbliżone do tej nazwy odpowiedniki w innych językach słowiańskich. Inicjalna głoska [ž] w języku polskim i [ř] w czeskim to efekt rozwoju w tych językach spalatalizowanego r (por. ros. река [rieka] – pol. rzeka). — Piotr Sobotka, Uniwersytet Mikołaja Kopernika.
* Według tradycji Rzym powstał 21 kwietnia 753 roku. Dzień 23 kwietnia jest dniem świątecznym.
* Na terenie Rzymu znajduje się Cinecittà (Miasto filmowe), które powstało w roku 1937 z inicjatywy Mussoliniego. Na terenie tego studia powstały takie filmy, jak: "La Dolce Vita", "Rzymskie wakacje", "Ben Hur", "Spartakus", "Pasja", "Gladiator", "Rzym", "Doktor Who".
* Na terenie Rzymu funkcjonują 333 parafie katolickie.
* Od roku 1956 Paryż jest miastem bliźniaczym Rzymu.
* 44 miasta na świecie noszą nazwę Rzym.
* Patronami miasta są św. Piotr i św. Paweł
* Skrót: SPQR (Senatus Populusque Romanus) - była to łacińska formuła oznaczająca "Senat i Lud Rzymski", stosowana do dzisiaj w Rzymie, np. w herbie miasta i na obiektach użyteczności publicznej. Pierwotnie spełniał rolę godła państwowego np. na monetach, sztandarach i monumentach.
* Klub sportowy S.S. Lazio powstał w roku 1900.
* Klub sportowy A.S. Roma został założony w 1927 roku.
* Grande Raccordo Anulare (GRA), czyli Wielka Obwodnica Rzymu o długości 68,2 km należy do największych obwodnic miejskich w Europie. Budowę GRA rozpoczęto w roku 1948. Prace podstawowe zakończono w 1970 roku. W roku 1979 została uznana za autostradę A90. Prace nad przebudową 6-pasmową rozpoczęto w 1983 roku, aktualnie są na ukończeniu. Wybudowano łącznie 11 tuneli, z których najdłuższy ma 1150 m długości. Obwodnica posiada 42 zjazdy (wjazdy). Jest bezpłatna. W obliczu narastającego ruchu samochodowego - obecnie każdego dnia porusza się po obwodnicy około 160 000 samochodów planowana jest budowa nowej, dwukrotnie większej obwodnicy.

POLECAM STRONY
 
DESTYNACJE EUROPEJSKIE  ATRAKCJE TURYSTYCZNE EUROPY
STRONA ZAWODOWEGO PILOTA WYCIECZEK ZAGRANICZNYCH