POSZUKUJESZ WYDAWNICTW PODRÓŻNICZYCH O WATYKANIE?
ZAPRASZAM DO KSIĘGARNI INTERNETOWEJ "BEZDROŻA"



WATYKAN

PAPIEŻ

PAPIEŻ(łac. papa, gr. pappas - ojciec) - tytuł honorowy, początkowo przysługujący niektórym biskupom. Od czasów pontyfikatu Mikołaja I (858-867) tytuł "papież" przysługuje wyłącznie biskupowi Rzymu jako najwyższemu zwierzchnikowi Kościoła rzymskokatolickiego. Prawo to potwierdził i zastrzegł również papież Grzegorz VII (1073-1085).

Pierwszym biskupem Rzymu, który przyjął tytuł "papież" był Syrycjusz (384-399). Przeszedł do historii jako ten, który poświęcił Bazylikę św. Pawła za Murami.

Papież reprezentuje w Kościele najwyższą władzę prawodawczą i sądowniczą, wykonywaną bezpośrednio lub przez organy papiestwa. Na polu prawodawczym dokonuje zmian w prawie kanonicznym i w zakresie Magisterium, które wyraża się w wydawaniu nieomylnych dogmatów wiary i moralności, a także w formie nauczania zwykłego (encyklik). W sferze sądowniczej rozstrzyga spory dotyczące ważności małżeństw oraz innych sakramentów, ślubów zakonnych, prawa nauczania teologii katolickiej w szkołach kościelnych itp. W tym charakterze ma prawo do nakładania kar kościelnych, aż do ekskomuniki włącznie.

Godność papieża jest dożywotnia, możliwe jest jednak dobrowolne zrzeczenie się jej, co zdarzyło się tylko raz: abdykował papież Celestyn V (5.07-13.12.1294). Były również inne przypadki abdykacji, lecz wynikały one z przymusu pod którym papieże musieli ustąpić.

Współcześnie papież jest głową Kościoła rzymskokatolickiego, katolickich Kościołów wschodnich oraz Państwa Watykańskiego.

Papieżowi przysługują tytuły:
Vescovo di Roma (Biskup Rzymu)
Vicario di Gesu Cristo (Wikariusz Jezusa Chrystusa)
Succesore del Principe degli Apostoli (Następca Księcia Apostołów)
Sommo Pontefice della Ciesa Universale (Najwyższy Kapłan Kościoła Powszechnego)
Primate d'Italia (Prymas Włoch)
Arcivesco e Metropolita della Provincia Romana (Arcybiskup i Metropolita Prowincji Rzymskiej)
Sovrano dello Stato della Citta del Vaticano (Głowa Państwa Watykańskiego)
Servo dei servi di Dio (Sługa sług Bożych)

Insygnia papieskie
Tiara (potrójna korona) - jest nie używana od pontyfikatu Pawła VI (1963-1978).
Pierścień Rybaka (łac. anulus Piscatoris) - złoty sygnet papieski jest stosowany od XIII wieku jako pieczęć do sygnowania brewe i listów papieskich. Przedstawia św. Piotra zarzucającego sieć, wokół tego wyobrażenia wygrawerowane jest imię papieża. Każdy nowy papież otrzymuje nowy pierścień.
Pieczęć - przeznaczona do pieczętowania najważniejszych dokumentów papieskich (bulli). Na pieczęci znajduje się wizerunek św. Piotra i św. Pawła. Podobnie jak w przypadku pierścienia, każdy nowowybrany papież otrzymuje nową pieczęć.
Pastorał prosty, zakończony krzyżem
Paliusz
Biały strój

Papieże, ogólna liczba
Liczbę papieży zestawia się różnie, zależnie od tego, czy uwzględnia się nielegalnie wysuniętych, antypapieży, czy nie. Roczniki Papieskie podają wprawdzie imiona wszystkich papieży i antypapieży, nie podają jednak ich liczby. Lista papieży, sporządzona na podstawie badań przez nauki historyczne, wymienia Benedykta XVI jako 265 papieża. Największe trudności pojawiają się przy liczeniu papieży - Janów.

Lista biskupów Rzymu
Najstarszą listę biskupów Rzymu przekazał Ireneusz z Lyonu około 180 roku. Ireneusz urodzony ok. 140 r. w Azji Mniejszej przybył do Galii, w 178 r. został biskupem Lyonu, zmarł w roku 202 jako męczennik. Wymienił w tej liście biskupów Rzymu jedynie z imienia, bez żadnych dat. Daty próbował zestawić jako pierwszy Euzebiusz z Cezarei. Był on biskupem Cezarei, uważany jest za "ojca historii Kościoła". Opisał w 9 księgach dzieje Kościoła - od Chrystusa aż po rok 324. Euzebiusz zmarł w roku 339. Po nim Catalogus Liberianus (336 lub 354) dodał do dat rocznych również dni i miesiące określające rządy poszczególnych biskupów Rzymu.

Ciemne Stulecie
Wraz z morderstwem popełnionym na papieżu Janie VIII (872- 882), którego zabito młotem, rozpoczął się w dziejach papiestwa okres, który nazywany jest "ciemnym stuleciem", charakteryzujący się walkami frakcji i rodów arystokratycznych o władzę nad Rzymem oraz zanikiem wszelkich zasad moralnych wśród duchowieństwa , w tym i papieży.
- "synod trupi" - papież Formozus (891-896) został za wezwanie pomocy zewnętrznej (króla niemieckiego Arnulfa) na tzw. synodzie trupim potępiony przez Stefana VI (896-897): choć już od 9 miesięcy nie żył. Ciało Formozusa zostało wydobyte z grobu i uznano go za zdetronizowanego, następnie zwłoki wrzucono do Tybru. Lud rzymski w odpowiedzi na ten akt uwięził papieża, a następnie w więzieniu został on powieszony.
- Leon V (903) został zmuszony przez swojego nadwornego kapelana do ustąpienia, następnie został uwięziony i otruty w więzieniu. Kat przybrał imię Krzysztofa (903-904). Ten po trzech miesiącach podzielił los swojej ofiary - zamordował go, jego następca Sergiusz III (904-911).
- Jan X (914-928) - wyróżnił się tym, że mianował pięcioletniego chłopca arcybiskupem Reims. Został zamordowany w więzieniu.
- Stefan VII (928-935) - został uduszony w więzieniu. Katem jego i jego poprzednika była rzymska senatrix Marozja, która osiągnęła swój cel i osadziła na tronie papieskim swojego syna Aleksandra, jako Jana XI (931-935). Lecz jej syn z pierwszego małżeństwa, Alberyk w 935 roku zamordował matkę i przyrodniego brata.
- Benedykt VI (972-974) - został uduszony na polecenie następcy, zrazu antypapieża, następnie papieża Bonifacego VII (974 i 984-985), który podzielił los Benedykta VI, lecz miał na swoim koncie także życie Jana XIV (983-984).
Ciemne stulecie, tak naprawdę, miało swoje krótsze "wersje" w czasach wcześniejszych, jak i późniejszych. Walka o władzę na przestrzeni setek lat wyzwalała wśród pretendentów na urząd papieski, jak i u sprawujących tę godność najgorsze instynkty.

Antypapież
W dziejach papiestwa dochodziło często do tego, iż poszczególne grupy (jak na przykład mniejszości w kolegium kardynalskim, część kleru, świeccy książęta lub rzymskie rody arystokratyczne z powodów teologicznych, politycznych lub osobistych sprzeciwiały się sprawowaniu urzędu przez jakiegoś papieża. Dochodziło do wysuwania i wyboru antypapieża. Niektórzy z tych antypapieży sprawowali urząd przez krótki czas, inni potrafili się utrzymać na stanowisku długo i po śmierci mieli nawet swoich następców. Największy chaos zapanował w Kościele, kiedy to w okresie schizmy zachodniej jednocześnie było nie tylko dwóch, ale i trzech papieży, każdy z nich przekonany o legalności swego wyboru
i dlatego roszczący sobie prawo do rządzenia Kościołem. Pierwszym antypapieżem był zapewne Hipolit (217-235), ostatnim zaś Feliks V (1439-1449).

Papieże, zmiana imion
Pierwszym papieżem, który zmienił swoje imię, był Jan II (533-535), ponieważ uważał, że jego dotychczasowe imię, Merkury (imię pogańskiego boga), nie licuje z jego wysokim urzędem. Ale i po nim jeszcze przez jakiś czas papieże zachowywali swe imiona chrzestne. Dopiero po Benedykcie VIII (1012-1024) zmiana imion przy obejmowaniu papieskiego urzędu stała się powszechnym zwyczajem. Najczęściej występujące imiona: Jan (23), Grzegorz (16), Benedykt (16).

Pontyfikaty, okres trwania
W dziejach papieży istniały bardzo długie pontyfikaty:
- Pius IX (1846-1878) - 31 lat i 8 miesięcy,
- Jan Paweł II (26 lat, 5 miesięcy i 18 dni),
- Leon XIII (1878-1903) - 25 lat i 3 miesiące,
Istniały też pontyfikaty bardzo krótkie:
- Stefan II (752) - 4 dni,
- Urban VII (1590) - 12 dni,
- Bonifacy VI (896) - 14 dni,
- Celestyn IV (1241) - 17 dni,

Sediwakancja (Sede Vacante)
Sediwakancją nazywamy okres między opuszczeniem papieskiego tronu ("sedes")
a ponownym jego obsadzeniem. W średniowieczu z rozmaitych powodów okres ten trwał niekiedy bardzo długo. Reorganizacja wyboru papieża przez Pawła VI (1963-1978) uregulowała także sprawę konklawe i sediwakancji.

Wybór papieża, konklawe
We wczesnym okresie kościoła biskupa Rzymu jak i pozostałych biskupów wybierało duchowieństwo i lud miasta. Prowadziło to niekiedy do gwałtownych sporów, ponieważ poszczególne ugrupowania starały się przeprowadzić na siłę swoje teologiczne koncepcje (diakoni podczas wyboru antypapieża Eulaliasza (418-419), przedstawiciele innej doktryny podczas wyboru antypapieża Hipolita (217-235).
W tej sytuacji ingerowała władza państwowa, zainteresowana jednością Kościoła jako fundamentem jedności w państwie. Spory teologiczne i rozmaite herezje oddziaływały niekorzystnie na wybór papieża; cesarze starali się przeprowadzić wybór sobie przychylnych kandydatów (co czasem było równoznaczne z przychylnością wobec konkretnej herezji).
Papież Damazy I (366-384) w 378 roku na synodzie w Rzymie uzyskał zgodę cesarza Gracjana na podjęcie uchwały, która postulowała wolny wybór papieża. Mimo to nie ustał wpływ cesarza na wybór papieża, co wynikało choćby z tego, że cesarz domagał się prawa zatwierdzenia wyboru. Tak więc u podstaw wszelkich deklaracji w sprawie wyboru papieża figuruje również edykt cesarski: cesarz Honoriusz wydał w 420 roku zarządzenie,
iż w przyszłości w wypadku spornego wyboru papieża na tronie biskupim nie może zasiąść żaden z dwu wysuniętych kandydatów i że natychmiast powinny odbyć się nowe wybory.
Decyzję w tym samym duchu podjął synod rzymski 1 marca 499 roku za pontyfikatu Symmacha (498-514): przy spornym wyborze trzeba najpierw, zanim jeden z dwu kandydatów zostanie papieżem, osiągnąć jednomyślność. Jest to pierwszy papieski edykt w sprawie wyboru papieża.
Na podstawie uchwały synodu rzymskiego z 607 roku za Bonifacego II (606-607) nie wolno było za życia papieża pertraktować w sprawie następcy: wybór nowego biskupa Rzymu, który musi się odbyć w trzy dni po pogrzebie dotychczasowego papieża, ma być wyborem całkowicie wolnym.
Nową ordynację wyborczą ogłosił na synodzie rzymskim w kwietniu 769 roku Stefan III (768-772): aktywne prawo wyborcze posiadają wyłącznie duchowni, bierne zaś przysługuje kardynałom-prezbiterom i kardynałom-diakonom.
Aż do wczesnego średniowiecza cesarz Bizancjum domagał się od papieża-elekta, aby powiadamiał go o wyborze i prosił o zatwierdzenie. Toteż trzymano się tego do czasu, kiedy to cesarze wschodniorzymscy praktycznie przestali się interesować biskupami Rzymu, tzn. kiedy już nie chcieli lub nie mogli wypełniać swych ochronnych zobowiązań.
Po zwróceniu się papieży ku Frankom cesarz niemiecki Lotar I potwierdził wolny wybór papieża przez Rzymian, lecz zobowiązał wybranych, aby jeszcze przed konsekracją przysięgali mu wierność, co zresztą Eugeniusz II (824-827) uczynił. Ten sam cesarz
Lotar I, żeby wykluczyć możliwość wyboru dwu papieży, zarządził za pontyfikatu
Sergiusza II (844-847), że konsekracja papieża może odbywać się tylko za zgodą cesarza
i w obecności jego posłów.
Regulamin wyboru papieża zreformował synod za Jana IX (898-900): biskup
i duchowieństwo mieli wybierać papieża za zgodą ludu, a jego konsekracja mogła się odbyć tylko w obecności wysłanników cesarskich.
W tym samym kierunku poszedł Przywilej Ottona (Privilegium Ottonianum), przedłożony przez Ottona I na synodzie 13 lutego 962 roku: papież ma być wybierany zgodnie z prawem kanonicznym i przed konsekracją składać cesarzowi przysięgę wierności.
Ważnym rozdziałem w historii wyborów papieża był dekret Mikołaja II (1058-1061) w kwietniu 1059 na synodzie na Lateranie: kardynałowie-biskupi decydują wstępnie o wyborze papieża, swą propozycję przedstawiają pozostałym kardynałom-prezbiterom, dla duchowieństwa i ludu Rzymu rezerwuje się prawo do wyrażania zgody. Wprawdzie w tym dokumencie wymienia się króla niemieckiego, aczkolwiek ma tu miejsce ważna zmiana: od czasów Henryka III w sposób niekwestionowany wysuwał kandydaturę papieża cesarz niemiecki; odtąd praktykę tę zastąpiono wyborem papieża przez kardynałów, przy zachowaniu całego należnego szacunku wobec króla niemieckiego.
Dekretu tego nie respektowano jednak już podczas drugiego z kolei wyboru papieża: wszak Grzegorz VII (1073-1085) został w 1073 roku papieżem dlatego, że w czasie pogrzebu Aleksandra II w bazylice laterańskiej lud wołał: "Papieżem ma być Hildebrand!" Tak więc 22 kwietnia 1073 roku doszło do jednomyślnej aklamacji.
To, że odparto wpływ króla niemieckiego i wybory papieża powierzono wyłącznie Kolegium Kardynalskiemu przysporzyło Kościołowi wielu trudności: często zbyt długo trwała sediwakancja, ponieważ kardynałowie nie mogli uzgodnić jednej kandydatury; dochodziło też do wyboru dwu papieży, co wreszcie skończyło się tzw. wielką schizmą zachodnią.
Taka sytuacja zaistniała m.in. w 1241 roku, po śmierci Grzegorza IX (1227-1241): ponieważ kardynałów (a było ich naonczas dwunastu, z tego dwu znajdowało się w niewoli cesarskiej) nie było stać na uzgodnienie większości dwu trzecich głosów, dla lepszego przemyślenia wyboru odizolowano ich w południowozachodnim skrzydle Palatynu. Tak doszło do pierwszego konklawe (łac. cum clave - pod kluczem) w dziejach Kościoła. Ale i to nie doprowadziło do ugody, bowiem rozłam był zbyt głęboki.
Sobór Powszechny w Lyonie w 1274 roku wydał konstytucję "Urbi periculum", która na nowo regulowała prawo wyboru papieża: kardynałowie przebywający w Kurii mieli po śmierci papieża czekać nie dłużej niż dziesięć dni na pozostałych kardynałów. Po tym terminie winni byli zamieszkać w budynku odizolowanym od świata zewnętrznego aż do wyboru papieża. Wszelki kontakt ze światem zewnętrznym został zakazany. Gdyby wybór się przedłużał warunki życia kardynałów miały być coraz skromniejsze, a w dodatku podczas sediwakancji mieli być pozbawieni dochodów. Egzekutorem zarządzenia miało być miasto, w którym odbywał się wybór. Autorem tego rozwiązania był Grzegorz X (1271-1276), który czekał na swój wybór prawie 3 lata!.
Te przepisy w sprawie wyboru papieża w zasadniczych punktach obowiązują do dzisiaj.
W 1276 roku Hadrian V (1276) unieważnił dekret o wyborze papieża wydany przez Grzegorza X z uwagi na "liczne, trudne do przyjęcia ustalenia". W efekcie kardynałowie dopiero w cztery tygodnie po śmierci Hadriana V zebrali się na konklawe, podczas którego na papieża wybrano Jana XXI (1276-1277).
Dekret Grzegorza X w sprawie wyboru papieża wraz z surowym regulaminem obowiązującym na konklawe przywrócił w 1294 roku - pod naciskiem króla Karola II z Anjou - papież Celestyn V. W roku 1433 na Soborze Powszechnym Bazylejskim uchwalono nowy regulamin wyborczy papieża, który jednak nigdy nie wszedł w życie.
13 stycznia 1504 roku Juliusz II wydał dekret o zakazie świętokupstwa (symonii) przy wyborze papieża ; w okresie średniowiecza wpływ symonii na życie Kościoła był bowiem ogromny.
Pewną reformę regulaminu wyborczego papieża przeprowadził też Grzegorz XV (1621-1623), który bullą z 15 listopada 1621 roku wprowadził regułę tajnych wyborów za pomocą kartek do głosowania.
W duchu ustaleń Grzegorza X konstytucją apostolską z 1 października 1975 roku regulamin wyborczy odnowił Paweł VI: konklawe winno rozpocząć się najwcześniej piętnastego, a najpóźniej dwudziestego dnia po śmierci papieża. Upoważnieni do wyboru są wszyscy kardynałowie, którzy nie ukończyli osiemdziesiątego roku życia; każdy uczestnik musi pod przysięgą zobowiązać się do zachowania tajemnicy o konklawe. Obowiązuje też zakaz korzystania z wszelkich aparatów nadawczych i odbiorczych oraz kamer filmowych.
Paweł VI dopuścił trzy formy wyboru. Zwykłą formą jest głosowanie za pomocą kartek: wymagana jest większość dwu trzecich plus jeden głos. Drugą formą jest aklamacja: kardynałowie obwołują otwarcie i spontanicznie, jednomyślnie i wyraźnym głosem jakiegoś kardynała papieżem. Trzecią formą może być jakby wybór kompromisowy: kardynałowie przekazują kilku spośród swego grona (liczbie nieparzystej) pełnomocnictwo, aby w ich imieniu dokonali wyboru papieża. Jeżeli w ciągu trzech pierwszych dni podczas wyboru za pomocą kartek do głosowania nie osiągnie się żadnego wyniku, to jeden dzień należy przeznaczyć na modlitwę i narady, to samo powtarza się po dalszych trzech dniach. Wreszcie kardynałowie gremialnie mogą zdecydować, czy przeprowadzony zostanie wybór ściślejszy między dwoma kandydatami z największa ilością głosów, czy też poprzestaną na absolutnej większości głosów plus jeden.
W Konstytucji Apostolskiej " Universi Dominici gregis" / O wakacie stolicy apostolskiej i wyborze biskupa rzymskiego/ - promulgowanej przez Jana Pawła II w dniu 22 lutego 1996 roku, papież podążając śladami poprzedników i dostosowując do czasów współczesnych, wprowadził kilka zmian w regulacjach dotyczących przeprowadzanych czynności po śmierci papieża, związanych z jego pogrzebem oraz wyborem następcy.
Między innymi zalecił oparcie wyboru papieża tylko per scrutinium (głosowanie za pomocą kartek) oraz rezygnację z wyborów przez aklamację (quasi ex inspiratione) i per compromissum (wybór kompromisowy), utrzymał ilość kardynałów w elekcji - przy zgodzie, by kardynałowie, którzy ukończyli osiemdziesiąty rok życia uczestniczyli w pracach przygotowawczych konklawe. Poleca, by członkowie Kolegium Kardynałów Świętego Kościoła Rzymskiego na czas konklawe zamieszkiwali w wybudowanym przy Bazylice św. Piotra Domus Sanctae Marthae oraz by nadal konklawe odbywało się w Kaplicy Sykstyńskiej.

CIEKAWOSTKI
Najmłodszym w czasie wyboru na papieża był Oktawian z Tusculum, czyli Jan XII
(955-964). Miał 18 lat.
Papieże, którzy umarli w trakcie odbywania stosunków seksualnych lub tuż po nich:
Leon IV (847-855) - zmarł na zawał serca,
Jan XII (955-964) - zmarł w wyniku odniesionych ran zadanych przez zazdrosnego kochanka,
Jan XIII (965-972) - podobnie jak poprzednik.
Wśród papieży najwięcej było Włochów (205), Francuzów (19) i Greków (14).
Na tronie papieskim zasiadał jeden Austriak, jeden Anglik, jeden Palestyńczyk, jeden Holender i jeden Polak.
Kanonizowanych zostało 58 papieży.
Liczbę antypapieży szacuje się na 40.
 
DESTYNACJE EUROPEJSKIE  ATRAKCJE TURYSTYCZNE EUROPY
STRONA ZAWODOWEGO PILOTA WYCIECZEK ZAGRANICZNYCH