POSZUKUJESZ WYDAWNICTW PODRÓŻNICZYCH O WŁOSZECH?
ZAPRASZAM DO KSIĘGARNI INTERNETOWEJ "BEZDROŻA"



WŁOCHY
RZYM
RZYM - GALERIA ZDJĘĆ
PANTEON - GALERIA ZDJĘĆ

PANTEON

PANTHEON
PANTHEUM

Najwspanialsza i najsłynniejsza świątynia spośród świątyń poświęconych bogom panteonu rzymskiego na terenie dawnego Cesarstwa Rzymskiego. Ważna jest nie tylko z uwagi na ogrom i śmiałość konstrukcji, lecz także dlatego, że jest to jedyna wielka budowla starorzymska, jaka dotrwała do naszych czasów w całości (nie licząc przeróbek wnętrza w latach 1632 i 1747 oraz w 1883 roku zewnątrz).

Historia
Pierwotny Panteon wzniesiony został w latach 27-25 p.n.e. przez Marka Agryppę (Marcus Vipsanius Agrippa, wódz rzymski, zięć i najbliższy współpracownik Oktawiana, jego doradca
w przebudowie i rozbudowie Rzymu) na Polu Marsowym w pobliżu Term Agryppy (Thermae Agrippae). Świątynia ta jednak była dość prymitywna.

Dopiero gruntowna odbudowa i przebudowa po wielkim pożarze Rzymu (80 rok n.e.) w latach
80-202 n.e. dała obecną bryłę i wnętrze. Pierwszą odbudowę zarządził cesarz Domicjan (81-96), jednak jego świątynia została gruntownie zniszczona przez pożar w wyniku uderzenia pioruna
w roku 110. Cesarz Trajan (98-117) podjął kolejną próbę odbudowy Panteonu, ale laur wzniesienia nowej świątyni przypadł cesarzowi Hadrianowi (117-138). Budową kierował Apollodoros z Damaszku, stracony później na rozkaz cesarza za skrytykowanie zaprojektowanej przez Hadriana, świątyni Wenus i Romy.
Panteon, jak feniks z popiołów, powstał w latach 118-123, jednak już w zmienionej formie na planie koła - pierwotny plan jest dyskusyjny, pozostawiono jednak oryginalny, zachowany po pożarze portyk z napisem fundacyjnym z czasów Agryppy (kwestia sporna). Prace renowacyjne przeprowadził także w roku 202 cesarz Septymiusz Sewer (193-211) z synem - Karakallą, późniejszym cesarzem (211-217).
Podczas najazdów barbarzyńców na Rzym w V wieku świątynia została uszkodzona. W roku 608 (lub 609) cesarz wschodniorzymski Fokas (602-610) podarował Panteon papieżowi Bonifacemu IV (pontyfikat 608-615), który przekształcił go w kościół chrześcijański pw. Santa Maria ad Martyres (Najświętszej Maryi Panny od Męczenników), znany dzisiaj jako Kościół Santa Maria dei Martiri. Między innymi dzięki temu, że Panteon stał się miejscem kultu chrześcijańskiego, nie został on rozebrany i zniszczony jak większość innych świątyń starożytnego Rzymu przez władców Kościoła i mieszkańców Rzymu. Jednak budowla nie oparła się gospodarce rabunkowej i w roku 663 na polecenie cesarza Konstansa II Brodatego (641-668) zdjęto z kopuły brązowe, pozłacane płytki z powodu braku kruszcu do bicia monet. Dach został pokryty dopiero w roku 735 kiedy papież Grzegorz III (pontyfikat 731-741) zlecił pokrycie dachu Panteonu blachą ołowianą. W latach 1305-1377 Panteon został zamieniony na fortecę i hale targowe. W okresie renesansu został odnowiony. Pracami kierował Rafael Santi, który później został w nim pochowany.

Panteon jest jedną z nielicznych świątyń grecko-rzymskich o zdecydowanie skompensowanym wnętrzu, a mniej obliczona jest na efekt zewnętrzny. Na bębnie liczącym 43,30 m średnicy wewnętrznej, o murach sześciometrowej grubości wznosi się półkolista kopuła, kasetonowana od spodu - 140 kasetonów, ułożonych w pięć poziomych rzędów po 28 kasetonów w każdym, przy czym są one tym mniejsze, im bliżej znajdują się wierzchołka kopuły. Kasetony niegdyś ozdobione rozetami z pozłacanego brązu znacznie zmniejszają ciężar kopuły. U góry otwarta oknem okrągłym - oculusem, o średnicy 8,92 m, ujętym w silny pierścień kamienny, spełniającym tu rolę zwornika. Wysokość wnętrza równa jest jego wewnętrznej średnicy. Kopuła wykonana jest sposobem w Rzymie rozpowszechnionym, tj. składa się ze szkieletu z łęków ceglanych wypełnionego masą tłucznia kamiennego i gęstego wapna. Jako tłucznia używano
z reguły lekkich, porowatych tufów wulkanicznych. Kopuła waży 4 535 ton! Grubość kopuły
u nasady wynosi 6,4 m - a przy oculusie zaledwie 1,2 m. Ściany Panteonu podzielone są na dwa poziomy. Dolny poziom posiada siedem nisz, miejsce ósmej zajmuje wejście. Słupy wnętrza (po dwa w każdej niszy) i pilastry zdobiące ściany należą do porządku korynckiego. Drugi poziom ozdabiają dziś na przemian płytkie ramy i ślepe, prostokątne okna. Istnieje przypuszczenie, że pierwotnie nad każdą wnęką otwarta była ku wnętrzu loża, przesklepiona półkoliście.

Świątynia poświęcona była siedmiu głównym bóstwom, zarazem ciałom niebieskim. Główną wnękę naprzeciw wejścia zajmował posąg Jowisza (Jupitera), w pozostałych mieścili się: Apollo (Słońce), Diana (Księżyc), Wenus, Merkury, Mars i Saturn. Wewnątrz znajdował się także ceremonialny ołtarz, gdzie zwierzęta były poświęcane i palone. Dym wydobywał się przez otwór w wierzchołku kopuły, zwany "wszystko widzące oko niebios".

Przed wejściem do świątyni znajduje się trójrzędowy portyk 16 kolumn w porządku korynckim, z czego 8 kolumn (z szarego granitu) ustawionych jest w pierwszym rzędzie, pozostałe
(z czerwonego granitu) w dwóch rzędach po cztery kolumny. Kolumny mają wysokość 12,5 metra, średnicę 1,5 metra i każda waży około 60 ton.
Portyk wieńczy tympanon, na którym widnieje inskrypcja:M AGRIPPA L F COS TERTIVM FECIT/M(arcus)Agrippa L(ucii)F(ilius)CO(n)S(ul)TERTIVM FECIT, którą można przetłumaczyć jakoWzniesiony przez Marka Agryppę, syna Lucjusza, konsula po raz trzeci. Wysokość portyku wraz z tympanonem wynosi 25,0 metrów.
Ten obszerny przedsionek nakryty był dawniej bardzo masywnym stropem i dachem, w skład którego wchodziły belki i płyty z brązu. W dwóch niszach portyku umieszczono statuaryczne portrety Augusta i Agryppy. Przy sposobności remontu w roku 1632 papież Urban VIII Barberini (pontyfikat 1623-1644) kazał zużyć część materiału (około 75 ton pozłacanego brązu) na odlanie przez Berniniego spiralnych kolumn podtrzymujących baldachim nad głównym ołtarzem
w Bazylice św. Piotra na Watykanie, resztę zaś na wykonanie 60 armat do Zamku Świętego Anioła (istnieją domniemania, że na armaty przekazano 90% tego materiału). Rzymianie powtarzali wówczas złośliwie:Quod non fecerunt barbari, fecerunt Barberini (Czego nie zniszczyli barbarzyńcy, tego dokonali Barberini). Wymiary portyku: szerokość 34 m,
a głębokość 13,6 m.
Ciekawostką jest to, że trzy narożne kolumny (od wschodu)) zostały zastąpione przez papieży: Urbana VIII (kolumna z pierwszego rzędu) i Aleksandra VII (dwie z rzędu drugiego i trzeciego) znalezionymi w Termach Sewera i na Kapitolu. Mają one inny odcień. Niestety nie wiemy gdzie znajdują się orginały. W tym samym czasie z polecenia papieża ustawił Giovanni Lorenzo Bernini (1598-1680) dwie wieżyczki z frontu, które złośliwi Włosi nazwalioślimi uszami Berniniego. Ta wątpliwa ozdoba została usunięta w 1883 roku.
Do wnętrza tego ogromnego pomieszczenia prowadzą starożytne, ciężkie, 20-tonowe drzwi
z brązu, które jednak nie są elementem oryginalnym Panteonu. Znajdują się tutaj od XV wieku. Wymiary zewnętrzne Panteonu:
- długość: 84 m,
- szerokość: 58 m,
- wysokość: 58 m

Główne elementy współczesnego wnętrza

Ołtarz główny i absyda (vis à vis wejścia) powstały na zlecenie papieża Klemensa XI (1700-1721), a ich twórcą był Alessandro Specchi (1668-1729). Chór powstał w 1840 roku i został zaprojektowany przez Luigiego Poletti (1792-1869).

Pierwsza kaplica - po prawej od wejścia - Kaplica Zwiastowania, jest udekorowana freskiemAnnunication(Zwiastowanie) Melozzo da Forli (1438-1494).

W drugiej kaplicy - po prawej od wejścia - znajduje się grób króla Wiktora Emmanuela II (1820-1878). Pierwotnie kaplica poświęcona była Duchowi Świętemu. Gdy zapadła decyzja o złożeniu szczątków króla w Panteonie, kaplica stała się kaplicą grobową. Konkurs na jej projekt wygrał Manfredio Manfredi, który rozpoczął pracę w roku 1885. Grobowiec składa się z dużej tablicy
z brązu, zwieńczonej Rzymskim orłem i herbem domu Savoy. Złote lampy płoną nad grobem na cześć króla Wiktora Emmanuela III (1869-1947), który zmarł na wygnaniu.

W drugiej kaplicy - po lewej od wejścia - znajduje się grób króla Umberto I i jego żony Małgorzaty. Kaplica pierwotnie była pod wezwaniem Świętego Michała Archanioła, następnie Świętego Tomasza Apostoła. Obecny wystrój tej kaplicy grobowej jest autorstwa Giuseppe Sacconiego (1854-1905), który przegrał z Manfredio Manfredim konkurs na projekt grobowca króla Wiktora Emanuela II.

Trzecia nisza - po lewej od wejścia - jest miejscem spoczynku Rafalela Santiego, jegoOssa et cineres(Kości i popioły), jak mówi napis na sarkofagu. Narzeczona Rafaela, Maria Bibbiena pochowana jest na prawo od jego sarkofagu; zmarła zanim zdążyła zostać żoną wielkiego artysty Renesansu. Sarkofag ufundował papież Grzegorz XVI (pontyfikat 1831-1846). Popiersie Rafaela (1833) jest autorstwa Giuseppe Fabrisa. Za grobem po prawej - statua znana jako Madonna del Sasso, którą wykonał Lorenzetto na zlecenie samego mistrza w roku 1524.

W Panteonie spoczywają także: malarz barokowy Annibale Carracci (1560-1609), kompozytor
i skrzypek Arcangelo Corelli (1653-1713) i architekt Baldassare Peruzzi (1481-1537).

Panteon, a raczej Kościół Santa Maria dei Martiri słynie jako świątynia ślubna.

 
DESTYNACJE EUROPEJSKIE  ATRAKCJE TURYSTYCZNE EUROPY
STRONA ZAWODOWEGO PILOTA WYCIECZEK ZAGRANICZNYCH