POSZUKUJESZ WYDAWNICTW PODRÓŻNICZYCH O FRANCJI?
ZAPRASZAM DO KSIĘGARNI INTERNETOWEJ "BEZDROŻA"



WATYKAN

FRANCJA

AWINION

NIEWOLA AWINIOŃSKA PAPIEŻY

Papież Benedykt XI (1303-1304) w 1304 roku opuścił Rzym w obliczu niepokojów społecznych wywołanych przez ród Colonnów i przeniósł się do Perugii, gdzie wkrótce zmarł. Konklawe zebrało się więc w tym mieście. Kolegium kardynalskie było podzielone na frakcję francuską i włoską, trwało 11 miesięcy. W końcu wybrany został kandydat Francuzów: Klemens V (1305-1314). Ten wybór zapoczątkował tzw. niewolę awiniońską papieży (1309-1377). Nastąpiło w tym okresie głębokie uzależnienie papiestwa od królów francuskich. "Niewola" była wynikiem dążności państw do wyzwolenia się spod zwierzchności Kościoła, proces ten nasilał się od XIII stulecia. Problem tkwił w stosunku pomiędzy władzą świecką a duchową i ich wzajemnych kompetencjach.

Bezpośrednią natomiast przyczyną awiniońskiej niewoli papieży stał się zatarg pomiędzy dwoma politykami o silnych charakterach: królem Francji - Filipem IV Pięknym (1285-1314) a papieżem Bonifacym VIII (1294-1303). Konflikt o pieniądze przekształcił się w zasadniczy spór o władzę świecką papieża nad królami. Król Filip IV obłożył podatkiem dobra kościelne we Francji (początek 1296 roku), na rzecz prowadzonej przez niego wojny z Anglią. Krok ten wywołał protest papieża, który w bulli "Clericis laicos" z 24 lutego 1296 roku pod karą ekskomuniki zakazywał władcom świeckim opodatkowywania Kościoła, a duchowieństwu zabraniał płacenia jakichkolwiek danin bez uprzedniej zgody papieża. Na pretensje papiestwa Filip IV odpowiedział represjami fiskalnymi - 17 sierpnia 1296 roku wprowadził zakaz m.in. wywozu kruszców poza granice Francji, co wstrzymało płynące z tego kraju do Rzymu różnego typu opłaty i daniny na rzecz Kurii rzymskiej. 31 lipca 1297 roku w obliczu trudności wewnętrznych w Państwie Kościelnym, jak i sukcesów wojsk francuskich we Flandrii Bonifacy VIII ogłosił pojednawczą encyklikę "Esti de statu", w której przyznał Francji w razie nagłej potrzeby prawo opodatkowania kleru bez ubiegania się o uprzednią zgodę Rzymu. Jednak po sukcesie wprowadzonego przez siebie pierwszego roku jubileuszowego (1300), z którym wiązał się wzrost prestiżu papieża, jak i zasobność kasy Państwa Kościelnego, konflikt ponownie zaostrzył się, ponieważ Bonifacy VIII powrócił do poglądów zawartych w bulli z 1296 roku. Na takie stanowisko papieża nałożyła się klęska militarna armii francuskiej we Flandrii i ponowna potrzeba podreperowania budżetu Francji z kiesy Kościoła. Równocześnie w państwach włoskich i w samej Kurii rzymskiej wzrastała potężna opozycja antypapieska, na czele której stał wydziedziczony przez Bonifacego ród Colonnów. W tej sytuacji nastąpił gwałtowny upadek autorytetu papieża w Rzymie. Kanclerz króla francuskiego Wilhelm de Nogaret wykorzystując wraz z Colonnami sytuację uwięzili papieża w Anagnii 7 września 1303 roku (tu uciekł z Rzymu Bonifacy VIII). Papież Bonifacy VIII po uwolnieniu przez poddanych w przeciągu miesiąca zmarł. Od tego pontyfikatu papiestwo zaczęło tracić coraz bardziej wpływy i uznanie. Papieskie roszczenie do pełni władzy skończyło się wielkim niepowodzeniem, które jeszcze bardziej uwidoczniło się w trakcie kolejnych pontyfikatów.

Następca Bonifacego, Benedykt XI częściowo załagodził spór. Papież Klemens V, uległy Filipowi, wobec zaostrzających się w Państwie Kościelnym i w państwach włoskich antyfeudalnych ruchów społecznych (1303-1307), postanowił tymczasowo przebywać u swojego wasala, władcy Neapolu i osiadł w roku 1309 w Awinionie, by uniknąć jednak bezpośredniego nacisku ze strony króla Francji. Z takim naciskiem ze strony Filipa IV spotkał się już w czasie swojej koronacji w Lyonie. Jednak pontyfikat tego papieża był czasem podporządkowania polityki papiestwa polityce Francji. Element francuski zdobył w tym okresie przewagę w kolegium kardynalskim oraz kurii. W 1307 roku Klemens V wziął udział w rozprawie króla z zakonem templariuszy. Przeprowadził na żądanie króla francuskiego ostateczną kasatę zakonu w roku 1312.

Po śmierci Klemensa V konklawe trwało 2 lata i 3 miesiące, wybrano papieżem Jana XXII (1316-1334). Jego pontyfikat charakteryzował się poważnym nepotyzmem oraz żądzą złota - w zamian za obdarzanie urzędami kościelnymi. Nie podjął też żadnych kroków, by powrócić do Rzymu. Następcy Klemensa odkupili miasto (1348 - Klemens VI) z przyległościami od królowej Neapolu Joanny I (1343-1382) i wybudowali w nim siedzibę papieską, co jeszcze bardziej związało papiestwo z Francją. Benedykt XII (1334-1342) zainicjował budowę papieskiego pałacu w Awinionie. Za pontyfikatu Klemensa VI, byłego doradcy francuskich królów, Kuria w Awinionie bardziej przypominała dwór świecki niż urząd papieski. Swoimi wydatkami wpędził w poważne problemy finansowe Kurię, a poprzez to papiestwo jeszcze bardziej uzależniało się od Francji. Innocenty VI (1352-1362)w obliczu trudnej sytuacji finansowej próbował reformować Kurię, zmniejszył orszak dworski i starał się administrować oszczędniej, jednak jego nepotyzm nie pozwolił mu uzyskać widocznych efektów tych działań. Groźba utraty Państwa Kościelnego skłoniła papieża Urbana V (1362-1370) do opuszczenia 30 kwietnia 1367 roku Awinionu. 16 października papież wkroczył do Rzymu. Ten krok uczynił wbrew woli dworu francuskiego, jak i francuskich kardynałów. Nie zdołał jednak przezwyciężyć trudności i oporu w samym Państwie Kościelnym i dlatego 27 września 1370 roku powrócił do Awinionu. Grzegorz XI (1370-1378) wbrew królowi Francji opuścił 13 września 1376 roku Awinion wraz z 13 kardynałami i powrócił do Rzymu. Zakończył tym samym niewolę awiniońską papieży.

Wszyscy papieże, rezydujący w Awinionie, byli narodowości francuskiej. Papieże w Awinionie korzystali ze wsparcia królów Francji, jednak byli też od nich uzależnieni i zagrożeni politycznie i militarnie. Na skutek przeniesienia Kurii do Awinionu, zaczęła się szerzyć symonia i nepotyzm w Państwie Kościelnym, autorytet papieża gwałtownie spadł, a wśród części duchownych rozpowszechniła się rozwiązłość i brak dyscypliny. Przedłużający się pobyt poza Rzymem, wzrastający nepotyzm oraz rosnące obciążenia fiskalne, ściągane na rzecz Kurii papieskiej, wzmacniały niechęć do rezydujących w Awinionie papieży, powodując dalszą utratę ich autorytetu i wpływów politycznych. W Państwie Kościelnym w okresie niewoli awiniońskiej nasiliły się tendencje odśrodkowe, wyemancypowania się spod władzy papieży z Awinionu. Niewola awiniońska przyczyniła się do osłabienia papieży w państwach włoskich, jak i do przekreślenia teokratycznych pretensji papiestwa. O jego degradacji politycznej przesądziła również rezygnacja cesarzy niemieckich z ingerencji w sprawy włoskie. Przeniesienie stolicy papieży do Awinionu pociągnęło za sobą katastrofę ekonomiczną Rzymu. Powrót Grzegorza XI do Rzymu nie zakończył jednak kryzysu papiestwa. Po wyborze następcy Grzegorza XI, Włocha Urbana VI (1378-1389), przedstawiciele kleru francuskiego w kolegium kardynalskim dokonali wyboru antypapieża, Francuza Klemensa VII (1378-1394), co wywołało tzw. schizmę zachodnią (1378-1417).

Papierze rezydujący w Awinionie:
* Klemens V
* Jan XXII
* Benedykt XII
* Klemens VI
* Innocenty VI
* Urban V
* Grzegorz XI
 
DESTYNACJE EUROPEJSKIE  ATRAKCJE TURYSTYCZNE EUROPY
STRONA ZAWODOWEGO PILOTA WYCIECZEK ZAGRANICZNYCH