POSZUKUJESZ WYDAWNICTW PODRÓŻNICZYCH O CZECHACH?
ZAPRASZAM DO KSIĘGARNI INTERNETOWEJ "BEZDROŻA"



REPUBLIKA CZESKA  PRAGA  PRAGA - GALERIA ZDJĘĆ

JOSEFOV

Josefov (Józefów) to obszar w centralnej części Pragi, na prawym brzegu Wełtawy, dawna dzielnica żydowska. Josefov położony jest na północny zachód od Rynku Staromiejskiego, pomiędzy kościołem św. Mikołaja a Wełtawą. Ze wszystkich stron otoczony jest przez Stare Mésto. Zajmuje powierzchnię 0,09 km2i liczy 1 816 mieszkańców (2006 r.).

ZARYS HISTORII
Josefov, "żydowskie miasteczko" powstało w XII wieku na terenie Starego Miasta. Po wybudowaniu murów biegnących wokół Josefova, miasteczko stało się gettem. W 1262 roku król Przemysł Ottokar II (1253-1278) wydał "Statuta Judaeorum", w którym ustanowił królewską władzę nad Żydami. Stali się oni praktycznie osobistą własnością króla. "Statuta" były wykorzystywane przez następnych władców Czech jako forma szantażu, wymuszania od Żydów pieniędzy. W roku 1389 w Wielkanoc doszło do pogromu, w którym zamordowano około 3 000 Żydów, ginęli nawet ci, którzy schronili się w Staronowej Synagodze. Prawo pozwalało Żydom wyłącznie na zajmowanie się lichwą i handlem starzyzną, nakazywało im również nosić ubrania oznakowane żółtym kolorem. Pomimo restrykcyjnego prawa, pogromów i ogólnej niechęci żyjącego obok społeczeństwa Pragi, za panowania Rudolfa II (1576-1616), Żydzi prascy przeżywali okres największego rozkwitu gospodarczego i kulturalnego. To w tym okresie żył słynny rabin i mędrzec, Liwa Löw, a ministrem finansów Rudolfa II był jeden z najbogatszych ludzi w kraju - Mordechaj Maisel. Wtedy też Józefów otrzymał nawierzchnię na ulicach, wybudowano ratusz, łaźnię i kilka synagog. Życie mieszkańców getta zmieniło się po wydanym przez cesarza Józefa II (1765-1790) "Edykcie o tolerancji" z roku 1781. Edykt zniósł nakaz odróżniania się ubiorem, udostępnił szkoły wyznawcom wszystkich religii i usunął bramy getta. Mieszkańcy na cześć cesarza nazwali wtedy getto Josefovem. W roku 1848 (Wiosna Ludów) przyznano Żydom całkowitą równość wobec prawa i zezwolenie na osiedlanie się poza murami getta. Wynikiem tego edyktu było to, że w roku 1890 Żydzi stanowili tylko 20% mieszkańców Josefova. Miejsce opuszczone przez bogatszych Żydów zajęli Cyganie, żebracy i prostytutki, dzielnica zamieniła się w kwartał nędzy i przestępczości. Pod koniec XIX i na początku XX wieku władze miejskie dokonąły wyburzeń i wielkiej przebudowy dzielnicy, nadając tej częśći Pragi dzisiejszy wygląd. W czsie II wojny światowej z 50 000 Żydów mieszkających w Pradze, 36 000 zginęło w obozach koncentracyjnych. W spisie ludności przeprowadzonym w roku 1947 stolicę Czech zamieszkiwało 8 000 Żydów. Z tej liczby wielu wyemigrowało do Izraela lub USA w następnych dziesięcioleciach, w większości z przyczyn politycznych. Z dawnego Josefowa pozostało niewiele obiektów, zniknął też "czar "tego miejsca.

WARTO ZOBACZYĆ

SYNAGOGA STARONOWA (Staronová synagoga)
Najstarsza czynna synagoga w Europie, znajdująca się w Pradze w centrum dzielnicy Josefov. Służy praskiej gminie żydowskiej do dnia dzisiejszego. Synagoga została zbudowana około 1270 roku, w stylu wczesnogotyckim. Ponieważ prawo zabraniało Żydom uprawiania zawodu budowniczych, prawdopodobnie świątynię wznieśli ci sami budowniczowie, którzy byli zatrudnieni przy budowie klasztoru św. Agnieszki. Była jedną z pierwszych praskich budowli w tym stylu. Początkowo nosiła nazwę synagogi Nowej lub Wielkiej (gdyż istniała wtedy od XI wieku synagoga zwana Starą Szkołą), aż do powstania w pobliżu kolejnej synagogi zwanej Nową, która później uległa zniszczeniu (XVI w.). Do synagogi prowadzi dziewięć stopni w dół, gdzie wchodzi się do westybulu, z którego wchodzi się do kwadratowej głównej sali modlitewnej. Wejście ujęte jest w gotycki portal, w którego tympanonie znajdują się grona winorośli symbolizujące dwanaście plemion Izraela. Dwa rzędy filarów biegną od wschodu do zachodu i przesłaniają widok znajdującego się na wschodniej ścianie Aron ha-kodesz. Na środku znajduje się duża bima, otoczona XV-wieczną żelazną kratą, kutą w wymyślne ornamenty. Na ścianach znajdują się liczne hebrajskie inskrypcje. W bocznych pomieszczeniach znajdują się babińce. Z synagogą związane są liczne legendy, m.in. o tym że synagoga została zbudowana przez żydowskich uciekinierów z Jerozolimy, którzy po zburzeniu Świątyni Jerozolimskiej w 70 roku rozproszyli się po całym świecie. Legenda mówi, iż aniołowie przynieśli tu fragmenty Świątyni Salomona, a tutejsi Żydzi użyli ich dla założenia owej synagogi. Żydzi wierzyli, iż kiedy przyjdzie Mesjasz, budynek zostanie "porwany" i kamienie wrócą z powrotem do Jerozolimy. Druga znana legenda mówi, że synagoga była domem Golema, stworzonego przez rabina Jehudę Löw ben Bezalela. Synagoga Staronowa jest jedną z trzech praskich synagog (wraz z Synagogą Wysoką i Jeruzalemską), w której odbywają się nabożeństwa.

SALA OBRZĘDÓW
Budynek Sali Obrzędów i kostnicy wybudowano przy Starym Cmentarzu Żydowskim w stylu pseudoromańskim w latach 1911-12, według projektu architekta J. Gerstla. Sala Obrzędów praskiego Bractwa Pogrzebowego (założonego w 1564 r.), Chewra Kadisza, pełni obecnie w Muzeum Żydowskim rolę sali wystawowej. Tematyka ekspozycji: tradycje i obyczaje żydowskie - problematyka chorób i medycyny w getcie, śmierci, cmentarze żydowskie w Czechach i na Morawach, praskie cmentarze żydowskie i działalność praskiego Bractwa Pogrzebowego.

SYNAGOGA WYSOKA (Vysoká synagoga)
Zbudowana w 1568 roku, według planów P. Rodera w stylu renesansowym. Została wzniesiona z inicjatywy filantropa Mordechaja Maisela. Architektonicznie nawiązuje do synagogi Wysokiej w Krakowie. W 1689 roku, została zniszczona przez Wielki Pożar, po którym natychmiast zrekonstruowano synagogę i piękny Aron ha-kodesz, oraz został wtedy dobudowany wyżej babiniec. Kolejną przebudowę przeprowadzono w 1883 roku, według planów architekta J. M. Wertmüllera. Pozostałe rekonstrukcje przeprowadzono w 1961, 1974-1979 oraz 1982 roku, które przywróciły synagodze oryginalny wygląd. Obecnie w synagodze znajduje się Muzeum Żydowskie ze stałą ekspozycją synagogalnych tekstyliów.

RATUSZ ŻYDOWSKI (Židovská radnice)
Pierwotnie został wybudowany w latach 1570-1577 według projektu Pankratiusa Rodera na zlecenie burmistrza Mordechaja Maisla. W 1754 roku budynek zniszczył pożar. Odbudowano go według planów Josefa Schlesingera w roku 1763. Ostatnia przebudowa miała miejsce w 1908 roku. Ratusz, o biało-różowych elewacjach, ma drewnianą wieżę zegarową. Na wieży został umieszczony oryginalny zegar z hebrajskimi cyframi, którego wskazówki poruszają się w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara. Wieża została zbudowana za pozwoleniem cesarza Leopolda II (1790-1792), w dowód wdzięczności za udział Żydów w obronie praskich posiadłości przed Szwedami. Obecnie w ratuszu mieszczą się różne żydowskie instytucje, m.in. wydawnictwo, biblioteka, koszerna restauracja.

SYNAGOGA KLAUSEN (Klausová synagoga)
Synagoga została zbudowana w latach 1689-1694 z inicjatywy Salamouna Chalisza Kohena. Stanęła ona na miejscu trzech małych budynków zwanych Klausami, które mieściły synagogę, mykwę oraz szkółkę talmudyczną. Obiekty te wzniesiono na zlecenie Mordechaja Maisela w roku 1573. W latach 1883-1884 została przebudowana według planów architekta Bedřicha Münzbergera. Przez wiele lat w synagodze modlili się wyłącznie członkowie praskiego Bractwa Pogrzebowego - Chewra Kadisza. Po zakończeniu wojny synagoga przechodziła kilka znaczących remontów w latach: 1960, 1979-1981, 1982 oraz 1995-1996. Od 1983 roku synagoga jest częścią Muzeum Żydowskiego. Znajduje się w niej podzielona na dwie części stała wystawa "Tradycje i obyczaje żydowskie". Pierwsza część wystawy znajduje się w nawie głównej i prezentuje eksponaty związane ze znaczeniem synagogi i poszczególnych świąt żydowskich. Druga część jest umieszczona na krużgankach i prezentuje eksponaty związane z życiem codziennym żydowskiej rodziny i obyczaje związane z narodzinami, obrzezaniem, bar micwą, ślubem, rozwodem i żydowskim gospodarstwem domowym. Na uwagę zasługuje też wspaniałe barokowe wnętrze, kryte beczkowym sklepieniem z bogatą dekoracją stiukową.

SYNAGOGA MAISELA (Maiselova synagoga)
Zbudowana w latach 1590-1592 przez Mordechaja Maisela - ministra finansów cesarza Rudolfa II, według projektu Josefa Wahla i Judy Goldsmieda de Herz. W 1689 roku synagoga spłonęła, szybko odbudowana w stylu barokowym. W latach 1893-1905 synagogę ponownie przebudowano w stylu pseudogotyckim według projektu profesora Grotta. Z pierwotnego renesansowego układu zachowano rzut trójnawowy z piętrowymi galeriami dla kobiet. Obecnie w bożnicy znajduje się Muzeum Żydowskie ze stałą ekspozycją poświęconą historii morawskich i czeskich Żydów od początków osadnictwa do emancypacji w XVIII wieku.

SYNAGOGA PINKASA (Pinkasova synagoga)
Wzniesiona w 1479 roku przez rabina Izraela Pinkasa, a rozbudowana przez jego krewnego Arona Horowitza w roku 1535 roku. Znajduje się zaraz obok starego cmentarza żydowskiego. Po II wojnie światowej, w synagodze urządzono miejsce pamięci bohemskich i morawskich Żydów, którzy zginęli w obozie koncentracyjnym w Treblince. W 1963 roku bożnicę zamknięto na rozkaz ówczesnych władz miasta z powodu konieczności przeprowadzenia remontu. Podczas prac w podziemiach natrafiono na mykwę i oryginalne inskrypcje zdobiące bożnicę. Większość malowideł została bezpowrotnie zniszczona, ponieważ komunistyczne władze specjalnie przedłużały remont budynku. Ponownie otwarta w roku 1991. Obecnie w synagodze znajduje się Muzeum Żydowskie, w którym na ścianach znajduje się napisanych ręcznie, dokładnie 77 297 nazwisk czeskich i morawskich Żydów, którzy zginęli podczas Holocaustu oraz kolekcja 4 500 dziecięcych rysunków, które powstały w Terezinie w latach 1942-1944.

SYNAGOGA HISZPAŃSKA (Španělská synagoga)
Zbudowana w 1868 roku na miejscu Starej Szkoły - najstarszej bożnicy w Pradze, w pobliżu kościoła św. Ducha. Stara Szkoła była pierwszą praską synagogą. Została wzniesiona w stylu hiszpańsko-mauretańskim według projektu Vojtěcha Ignáce Ullmanna oraz Josefa Niklase, których zainspirowała Alhambra. Synagogę wybudowano na centralnym kwadratowym rzucie, z kopułą nad częścią środkową. W oknach znajdują się wspaniałe barwne witraże projektu A. Bauma i B. Münzbergera, którzy ukończyli je w 1893 roku. W synagodze znajduje się obecnie Muzeum Żydowskie z ekspozycją poświęconą historii czeskich i morawskich Żydów od XVIII wieku do 1945 roku; częścią zbiorów są srebra z morawskich i czeskich synagog. Nabożeństwa odprawiane są przeważnie w każdą sobotę. W latach 1836-1845 pracował tutaj jako organista František Škroup, który skomponował czeski hymn narodowy.

STARY CMENTARZ ŻYDOWSKI (Starý židovský hřbitov)
Jest najstarszym zachowanym kirkutem w Europie. Najstarsza macewa pochodzi z 1439 roku (grób poety Avigdora Karo), natomiast ostatniego pochówku dokonano w roku 1787 (Mojżesz Beck). Pochowano na nim około 100 000 osób, w 12 warstwach. Liczbę grobów szacuje się na około 12 tysięcy. Wśród pochowanych są m.in. minister finansów cesarza Rudolfa II i filantrop Mordechaj Meisel (1528-1601), pisarz i astronom Dawid Gans (1541-1613), rabbi Jehuda Löw ben Bekalel 1520-1609) i rabbi Dawid Oppenheim (1664-1736). Cmentarz zamknięto w 1787 roku.

POLECAM STRONY
 
DESTYNACJE EUROPEJSKIE  ATRAKCJE TURYSTYCZNE EUROPY
STRONA ZAWODOWEGO PILOTA WYCIECZEK ZAGRANICZNYCH