POSZUKUJESZ WYDAWNICTW PODRÓŻNICZYCH O CZECHACH?
ZAPRASZAM DO KSIĘGARNI INTERNETOWEJ "BEZDROŻA"



REPUBLIKA CZESKA   PRAGA   PRAGA - GALERIA ZDJĘĆ

HISTORIA PRAGI W ZARYSIE

POCZĄTKI
Pierwszymi mieszkańcami terenów nad Wełtawą, były osiedlające się tu od około 500 roku p.n.e., plemiona celtyckie. Zostały one stopniowo wyparte przez germański lud Markomanów w I w. p.n.e. Pierwsze plemiona słowiańskie przybyły na te tereny na przełomie V i VI wieku. Najstarsze ślady osadnictwa Słowian na terenie dzisiejszej Pragi datowane są na VI wiek. W latach 623-658 Czechy wchodziły w skład państwa założonego przez frankońskiego kupca, Samona. W VII wieku powstała pierwsza czeska osada na Wzgórzu Wyszehradzkim.

PRZEMYŚLIDZI I LUKSEMBURGOWIE
Walki o dominację polityczną nad Czechami doprowadziły na początku wieku IX do przejęcia władzy przez lokalną dynastię Przemyślidów - (Přemyslovci) - czeska dynastia wywodząca się od legendarnego Przemysła, męża Libuszy. Panowała w Czechach od czasów pierwszego historycznego księcia Borzywoja (870-889), który około roku 871 przyjął chrzest. Główna linia wygasła w 1306 roku wraz ze śmiercią króla Wacława III (1305-1306). Boczna linia zapoczątkowana przez Mikołaja I (nieślubny syn Przemysła Ottokara II) panowała w księstwach śląskich (opawskim, karniowskim i raciborskim) między 1269 a 1521 rokiem. Spokrewnieni z dynastią Piastów poprzez liczne małżeństwa zapoczątkowane wydaniem za Mieszka I córki Bolesława I Okrutnego, Dobrawy. Przez krótki okres panowali także w Polsce, na Węgrzech oraz w Austrii, Styrii, Krainie i Karyntii - którzy na terenie dzisiejszej Pragi założyli rodzące się etapami miasto. Wznieśli oni dwie warowne osady: Zamek Praski (od r. 870) na Hradczanach i Wyszehrad (X w.). W czasie rządów pierwszych Przemyślidów, po zasiedleniu okolic obecnego Zamku Praskiego na Hradczanach, w 885 roku powstał pierwszy kościół, pod wezwaniem Marii Panny. W 920 roku zapoczątkowano budowę kościoła św. Jerzego na Zamku Praskim. W 921 roku Wacław I został księciem Czech. Wzniósł on w 926 roku rotundę św. Wita na Zamku Praskim, gdzie później złożono jego relikwie. W roku 1040 sprowadzono do Pragi (zrabowane z Polski) szczątki drugiego świętego czeskiego - św. Wojciecha. Od 973 roku Praga była siedzibą biskupstwa, podległego metropolii mogunckiej. W 995 roku Praga stała się jedyną siedzibą stołeczną czeskiego księstwa. W drugiej połowie XI wieku Czechy zostały królestwem, a królewską rezydencją był Zamek Praski. Jednak wkrótce, bo w 1070 roku Wyszehrad stał się czasową siedzibą władców czeskich. Rok 1091 przyniósł pierwszą pisaną wzmiankę o placu targowym na Starym Mieście, był to też rok wielkiego pożaru Zamku Praskiego. Od XII wieku zaczęto sprowadzać na teren obecnej Pragi osadników niemieckich (1110) i żydowskich. W tym czasie oba grody (Hradczany i Wyszehrad) były połączone drewnianym mostem, wybudowanym w X wieku, a od 1172 roku kamiennym mostem Judyty. W roku 1135 siedziba władców czeskich została przeniesiona z Wyszehradu ponownie na Zamek Praski. W 1140 roku założono klasztor na Strahovie. Romańska przebudowa Zamku Praskiego zakończyła się w roku 1182. W latach 1232-1234 Stare Miasto leżące na prawym brzegu Wełtawy uzyskało prawa miejskie, a w roku 1257 leżąca na lewym brzegu Wełtawy - Mala Straná. Natomiast w latach 1258-1268 klasztor na Strahovie został przebudowany w stylu wczesnogotyckim. Rok 1280 przyniósł ukończenie budowy gotyckiej synagogi Staronowej. W 1305 roku nastąpił koniec panowania dynastii Przemyślidów. Czechy przeszły pod władzę Luksemburgów.

Luksemburgowie (Lucemburkové) - dynastia panująca od 1070 roku w hrabstwie Limburgii a od roku 1247 w hrabstwie Luksemburga. W XIV wieku dzięki wyborowi Henryka VII na tron cesarski Luksemburgowie szybko zrobili wielką karierę zasiadając kolejno na tronach w Czechach (1310), w Brandenburgii (1373-1415), na Węgrzech (1387) oraz w Rzeszy jako królowie Niemiec i cesarze rzymscy (z przerwami od 1308 do 1437). Linia cesarsko-królewska wymarła na córce Zygmunta (cesarz zmarł w 1437 roku) - Elżbiecie, żonie Albrechta II Habsburga. Przez to małżeństwo schedę po Luksemburgach objęli Habsburgowie.

W 1310 roku Jan Luksemburski (1310-1346) ze swoim wojskiem zajął Pragę. Około 1320 roku dokonał lokacji na lewym brzegu Wełtawy miasta Hradczany, a w roku 1348 jego syn - Karol IV (1346-1378) założył na prawym brzegu Nowé Město. Karol IV Luksemburski obrał Pragę za swoją siedzibę królewską i z czasem cesarską w roku 1333. Okres szczególnego rozkwitu Pragi nastąpił właśnie za rządów Karola IV. Praga stała się wtedy ważnym ośrodkiem politycznym i kulturalnym Europy. Okres ten zwany jest złotym wiekiem Pragi. Cesarz sprowadził do miasta wielu wybitnych architektów włoskich. Tu przecinały się ważne szlaki handlowe, prowadzące z zachodniej i południowej Europy na wschód i północ. Mieszkańcy Pragi bogacili się na handlu, wydobyciu srebra, a także na wyrobach rzemiosła. W 1348 roku Karol IV założył pierwszy uniwersytet w Europie Środkowej - Carolinum. W miejscu zniszczonego mostu Judyty wybudowano w latach 1357-1385 kamienny most Karola, którego budowę nadzorował Petr Parléř. Za rządów Karola IV Luksemburskiego biskupstwo praskie zostało również podniesione do rangi arcybiskupstwa (1344) i rozpoczęto budowę katedry św. Wita. Za panowania syna Karola IV - Wacława IV (1378-1419), w roku 1391 ukończono budowę Kaplicy Betlejemskiej, w której w latach 1402-1413 nauczał Jan Hus. W roku 1415 Jan Hus został spalony na stosie w Konstancji, co jak się wkrótce okazało było brzemienne w skutki dla historii Czech.

OKRES HUSYTYZMU
Wiek XV upłynął w Pradze i Czechach pod znakiem napięcia społecznego i religijnego. W 1419 roku powstaniem w Pradze rozpoczęły się wojny husyckie, mające najpierw charakter religijny, a następnie polityczny - skierowane były przeciw panowaniu cesarzy niemieckich z dynastii Luksemburgów. W czasie tych walk Praga była kilkakrotnie oblegana przez wojska Zygmunta Luksemburskiego. Od nazwiska swego ideologa - Jana Husa (1370-1415) uczestnicy tego ruchu nazywali siebie husytami. Reformator, który swoje idee przedstawiał w głoszonych przez siebie w Kaplicy Betlejemskiej kazaniach, został uznany za heretyka i spalony na stosie 6 lipca 1415 roku w Konstancji. Jego śmierć była przyczyną dalszych zamieszek. Na czele jednego z powstań stał Jan Želivský. Sukcesy prażan zakończyła w latach 30-tych XV wieku bitwa pod Lipanami (1434), w której zostali oni pokonani i Pragę zajęli utrakwiści, umiarkowany odłam husytów. W 1448 roku Praga została zdobyta przez wojska Jerzego z Podiebradów, który w latach 1458-1471 zasiadał na tronie czeskim. Był pierwszym w historii królem państwa europejskiego, który odrzucił wiarę katolicką - przyjął nauki Jana Husa. Król Jerzy wyznaczył Władysława II Jagiellończyka swoim następcą. Władysław II panował na tronie czeskim w latach 1471-1516. W 1485 roku Władysław II Jagiellończyk rozpoczął odbudowę Pałacu Królewskiego na Zamku Praskim, zaś w latach 1492-1502 wzniósł słynną Salę Władysławowską.

PRAGA HABSBURGÓW
Kolejny pomyślny okres dla miasta to wiek XVI, kiedy to Praga dostała się w 1526 roku (wraz z Czechami) pod władzę Habsburgów - cesarza Ferdynanda I (1526-1564). Uzyskała wtedy liczne przywileje. Praga była jednym z najważniejszych miast w monarchii habsburskiej. Sytuacja uległa zmianie po 1541 roku, kiedy to pożar zniszczył w dużym stopniu Małą Stranę, Zamek Praski i Hradczany i po powstaniu stanowym, które miało miejsce w 1547 roku. Powstanie wymierzone przeciwko Ferdynandowi I zostało stłumione, zaś w Pradze wprowadzono ograniczenia w zakresie przywilejów i niezależności. W roku 1556 Ferdynand I sprowadził do Pragi jezuitów. Po upadku miasta w latach 50-tych nastąpił ponowny jego rozkwit pod rządami cesarza Rudolfa II (1576-1612), który w 1583 roku uczynił z Pragi swoją siedzibę. Doszło do rozwoju nauki oraz kultury, wzniesiono szereg renesansowych budowli. Cesarz wydał w 1609 roku przywilej swobód religijnych. W 1614 roku zbudowano słynną Bramę Macieja na Zamku Praskim. W dalszym jednak ciągu były to czasy konfliktów religijnych między protestantami a katolikami, przeradzających się niekiedy w otwarte konflikty zbrojne. Habsburgowie rozprawili się ostatecznie z protestantami czeskimi w 1620 roku pod Białą Górą - w następnym roku na Staromiejskim Rynku stracono 27 czeskich szlachciców - przywódców powstania protestanckiego, w czasie wojny trzydziestoletniej. Przyczyną tej wojny była tzw. II Defenestracja Praska (23 maja 1618) - z okna Zamku Królewskiego na Hradczanach wyrzucono dwóch cesarskich namiestników - Jarosława Booita z Martinitz i Wilhelma Slavatę - oraz ich sekretarza (Fabriciusa). Doszło do tego z powodu wzburzenia przywódców czeskich protestantów dyskryminującą ich polityką cesarza Macieja (1611-1619). Praga była podczas tej wojny kilkakrotnie niszczona. W latach 1631-1632 była okupowana przez Sasów, a przez Szwedów w roku 1648 - znaczną część zbiorów Rudolfa II wywieziono wtedy do Szwecji. W tym też okresie społeczność niemieckojęzyczna odgrywa w mieście rolę dominującą, zaczęło się to zmieniać dopiero w XIX wieku, podczas czeskiego odrodzenia narodowego. W XVII wieku miasta praskie podupadły gospodarczo. W latach 1676-1678 wzmocniono obwarowania na Wyszehradzie nowymi bastionami. Do rozwoju barokowej architektury doszło po dużym pożarze, który nawiedził Pragę w 1689 roku. W latach 1704-1753 wzniesiono kościół św. Mikołaja na Malej Stranie. W roku 1757 miało miejsce oblężenie Pragi przez wojska pruskie. Kolejny okres prosperity przeżywała Praga za rządów Marii Teresy (1740-1780) i Józefa II (1780-1790). W 1784 roku miasta praskie zostały oficjalnie połączone w jedno. W ten sposób powstało Stołeczne Królewskie Miasto Praga. Cesarz postanowił uporządkować i oczyścić miasto. Przy okazji jednak pozamieniał część kościołów na magazyny. W 1773 roku nastąpiła kasata zakonu jezuitów, a w roku 1782 zamknięto inne klasztory i zakony. Pod koniec XVIII wieku Praga rozwinęła się gospodarczo, stając się jednym z najbardziej uprzemysłowionych miast monarchii habsburskiej. Cesarz Józef II wprowadził równouprawnienie Żydów. W tym okresie przystąpiono do realizacji wielu ważnych reform, które również dla Pragi oznaczały początek nowoczesnej ery.

ODRODZENIE NARODOWE CZECHÓW
W XIX wieku Praga była ośrodkiem działalności narodowowyzwoleńczej Czechów. Na początku tego stulecia razem z czeskim odrodzeniem narodowym, które skoncentrowało się głównie w Pradze, rozpoczęła się era rewolucji przemysłowej, w trakcie której oblicze Pragi zmieniło się jak nigdy przedtem. Praga odegrała ważną rolę w okresie Wiosny Ludów w 1848 roku, stając się ośrodkiem powstania radykalnych demokratów, którego kres położyły dopiero wojska cesarskie. W połowie XIX wieku Praga już nie była miastem czysto niemieckim, pewne wpływy uzyskała też czeska kultura oraz teatry. W latach 1838-1845 przeprowadzono rekonstrukcję ratusza Staromiejskiego. W roku 1845 przybył pierwszy pociąg do stolicy Czech. W roku 1861 przewagę we władzach miejskich, zdominowanych do tej pory przez Niemców, zdobyli Czesi. Podjęto wówczas decyzję m.in. o budowie teatru Narodowego i Muzeum Narodowego oraz założono Czeską Akademię Nauk. Ważną datą w dziejach Pragi, a głównie jej transportu stał się rok 1875, wówczas uruchomiono tramwaj konny - elektryczny wszedł do użycia w roku 1896. Pierwsze lampy elektryczne na ulicach Pragi zainstalowano w roku 1883. W latach 1884-1891 wzniesiono gmach Muzeum Narodowego. W 1890 roku Pragę nawiedziła "powódź stulecia". Zalane zostało Stare Město aż po Staromiejski Rynek, a Most Karola został znacznie uszkodzony. W okresie 1897-1917 wyburzono rudery praskiego getta.

I WOJNA ŚWIATOWA I POWSTANIE CZECHOSŁOWACJI
Początek XX wieku upłynął w Pradze pod znakiem wielkiego postępu technicznego. Tramwaje elektryczne stopniowo wypierały tramwaje konne, budowano szereg nowych przedsiębiorstw przemysłowych, z których większość sytuowano na peryferiach miasta. Dzięki temu w centrum miasta mogło powstać wiele interesujących budynków. W latach 1905 - 1912 wzniesiono Dom Miejski (Obecní dům), który był szczytowym osiągnięciem architektury secesyjnej. Miasto rozrastało się też pod względem kulturalnym, powstał cały szereg nowych kin, tworzono również nowe parki. Dzięki budowie domu pod Czarną Matką Boską do Pragi zawitał także kubizm.

I wojna światowa dosięgnęła również Pragę. System przydziałowy, ograniczenia w przemyśle oraz transporcie spowodowały falę niezadowolenia społecznego. Wykorzystując ostatnie dni istnienia Austro-Węgier, w październiku 1918 roku ogłoszono w Pradze powstanie Republiki Czechosłowackiej. Po szarości czasów wojny nastąpił rozwój w okresie międzywojennym. Wzniesiono wiele nowych budynków. Praga rozrastała się. Mające wówczas miejsce poszerzenie granic miasta, było jednym z największych w jego dziejach. Burzliwy rozwój przebiegał nie tylko w architekturze, ale też w transporcie. Po Placu Wacława mogły jeździć samochody, w Kbelích zaczęły lądować pierwsze samoloty. We wrześniu 1929 roku po ponad pięciuset latach zakończono budowę katedry św. Wita. Lata trzydzieste podobnie jak na całym świecie upłynęły pod znakiem kryzysu gospodarczego. Mimo to oddano do użytku międzynarodowe lotnisko Ruzynie, przebiegała regulacja Wełtawy i pojawiły się pierwsze projekty podziemnej kolejki.

II WOJNA ŚWIATOWA I PROTEKTORAT
15 marca 1939 roku wojska niemieckie zajęły Pragę. Ogłoszono Pragę stolicą Protektoratu Czech i Moraw, co oznaczało włączenie do Rzeszy niemieckiej. Wprowadzono prawostronny ruch, co spowodowało chaos w komunikacji tramwajowej. Na terytorium protektoratu zamknięto wszystkie uczelnie wyższe. W ciągu wojny zwłaszcza z rejonu Starégo Města ludność żydowską wywożono do obozów koncentracyjnych. Miasto ogarnęła propaganda niemiecka, na każdym kroku było słychać język niemiecki. W maju 1942 roku miał miejsce zamach na Reinharda Hendricha, ówczesnego protektora Czech. Protektor został śmiertelnie ranny, co doprowadziło do nasilenia się terroru nazistowskiego wobec czeskiej większości. 5 maja 1945 roku wybuchło Powstanie Praskie. Walki toczyły się w całym mieście, w Staromiejskim Ratuszu wybuchł pożar, walczono o czechosłowackie radio. Armia amerykańska musiała pozostać pod miastem Plzeň i dlatego do Pragi dotarła 9 maja Armia Czerwona, która nie spotkała się prawie z żadnym oporem. Po wyzwoleniu przystąpiono do odbudowy miasta.

OKRES "NORMALIZACJI"
Dzieje Pragi po II wojnie światowej naznaczyło dojście do władzy Komunistycznej Partii Czech, która miała w okresie odnowy powojennej coraz większy wpływ. W roku 1948 miała miejsce tzw. III Defenestracja Praska - wyrzucenie z okna ministra spraw zagranicznych Czechosłowacji Jana Masaryka syna Prezydenta Tomasza G. Masaryka. Masaryk jako ostatni minister niekomunistyczny o wielkiej estymie został albo zamordowany albo nie wytrzymał przesłuchania policji politycznej. Jego śmierć stała się sygnałem dla czeskich komunistów do przejęcia całkowitej kontroli nad państwem. Czechosłowacja jako ostatnia weszła do bloku państw satelickich ZSRR. Od lutego 1948 roku przebiegała nacjonalizacja przedsiębiorstw, zbudowano pierwsze duże zespoły mieszkalne, szereg ulic i placów zmieniło swoją nazwę. W parku (Letenská pláň) wzniesiono pomnik Stalina, dużą rzeźbę grupową przedstawiającą robotników, rolników i żołnierzy, która należała do największych na świecie (1955). Ważną datą był 1 maja 1953 roku kiedy Telewizja Czechosłowacka zaczęła nadawać program z budynku Měšťanská beseda. W 1960 roku nabrał mocy prawnej nowy podział terytorialno-administracyjny Pragi oraz doszło do przyłączenia dalszych czterech miejscowości w granice agromeracji praskiej. W roku 1962 rozebrano pomnik Stalina. Rok 1968 przyniósł kolejne przeobrażenia. Miasto rozrosło się w wyniku przyłączenia następnych 30 miejscowości, rozpoczęto budowę tramwaju podziemnego, który później przebudowano na metro. W roku 1968 Aleksander Dubcek został wybrany na I sekretarza KPCz, który przyjął program liberalnych reform, zwany Praską Wiosną. Doszło do pewnej demokratyzacji stosunków, zniesiono cenzurę. Zmiana nastąpiła w nocy z 20 na 21 sierpnia 1968 roku, kiedy do miasta wkroczyły wojska Układu Warszawskiego. Niektórzy prażanie stawiali opór, niestety bez powodzenia. Siły Układu Warszawskiego wyrządziły znaczne szkody. W następnym roku Praga stała się siedzibą Czechosłowackiej Republiki Socjalistycznej oraz rządu czeskiego i federalnego. Demonstracje sierpniowe stłumiła armia sowiecka i nastał okres nazywany normalizacją. Niezależnie od tych zmian miasto rozwijało się nadal, zbudowano między innymi Nuselský most. Okres do 1980 roku upłynął pod znakiem rozwoju wielkopłytowych osiedli, uruchomienia metra (1974), czy budowy magistrali. Przyłączono około 30 dalszych miejscowości, rozpoczęto przygotowania do budowy następnych dużych osiedli, jak na przykład Miasto Południowe (Jižní město). W sferze politycznej w tym okresie w Pradze zaczęły powstawać ośrodki oporu przeciwko reżimowi. Jednym z nich była Karta 77, ugrupowanie pisarzy, aktorów i innych znanych osób (1977). Ówczesny reżim w celu stłumienia niezadowolenia wśród ludności zaczął na wzór krajów zachodnioeuropejskich także w Pradze budować duże domy handlowe, jak na przykład Kotva czy Máj. Prezentowano je jako symbole wysokiego poziomu rozwoju ekonomicznego reżimu socjalistycznego.

AKSAMITNA REWOLUCJA. PRAGA STOLICĄ REPUBLIKI CZESKIEJ
W 1988 roku w społeczeństwie czeskim zaczęły się nasilać nastroje antykomunistyczne, które przerodziły się w pierwsze demonstracje uliczne. 17 listopada 1989 roku przy udziale milicji i służb bezpieczeństwa rozpędzono manifestację opozycji (przeważnie studentów) na Národni třídie w Pradze. Wydarzenia te dały początek nowej erze społeczno-politycznej, kiedy władzę przejęły siły demokratyczne z Václavem Havlem jako główną postacią aksamitnej rewolucji na czele. W latach 90-tych Praga zmieniła swój wygląd. Nie zbudowano wprawdzie wspaniałych budynków, ale doprowadzono do renowacji centrum miasta. Praga zaczęła przeżywać wielki boom w dziedzinie turystyki i gospodarki. W roku 1992 historyczne centrum Pragi wpisano na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego UNESCO. Od 1993 roku Praga jest stolicą Republiki Czeskiej. W 1996 roku na nabrzeżu (Jiráskovo nábřeží) zakończono budowę znanego Tańczącego Domu (Tančící dům), nowej atrakcji turystycznej.

POLECAM STRONY

 
DESTYNACJE EUROPEJSKIE  ATRAKCJE TURYSTYCZNE EUROPY
STRONA ZAWODOWEGO PILOTA WYCIECZEK ZAGRANICZNYCH