POSZUKUJESZ WYDAWNICTW PODRÓŻNICZYCH O PORTUGALII?
ZAPRASZAM DO KSIĘGARNI INTERNETOWEJ "BEZDROŻA"



PORTUGALIA

HISTORIA PORTUGALII W ZARYSIE

STAROŻYTNOŚĆ
Pod koniec epoki brązu na terenie dzisiejszej Portugalii osiedlili się Celtowie i Iberowie, a także Fenicjanie i nieco później Grecy, zaś w połowie III wieku p.n.e. Kartagińczycy.
Rzymianie podbijający Półwysep Iberyjski od 218 r. p.n.e. podporządkowali sobie miejscowe plemiona z najważniejszymi: Glisyjczykami zamieszkującymi na północ od rzeki Duero, Celtami osiadłymi w dorzeczu Guadiany, Conii mieszkającymi w południowej części Półwyspu oraz Luzytanami - pierwotnymi mieszkańcami Portugalii - zamieszkującymi tereny na południe od rzeki Duero.
Od III w. p.n.e. Luzytanowie pozostawali w obrębie wpływów kartagińskich, do 139 roku p.n.e. ulegli Rzymianom.
W roku 27 p.n.e. utworzono tu samodzielną prowincję rzymską - Luzytanię. Uległa ona szybko romanizacji, a w IV -V wieku stopniowej chrystianizacji.

BARBARZYŃCY i ARABOWIE
Na początku V wieku Półwysep Iberyjski najechały ludy barbarzyńskie: Alanowie, Swewowie, Wandalowie i Wizygoci. Północna część dzisiejszej Portugalii utrzymywała wówczas więź z Galicją i wraz z nią znalazła się pod panowaniem germańskich Swewów, którzy utworzyli na tych terenach królestwo ze stolicą w Bradze istniejące do około 585 roku. Południowa część Portugalii (od 585 roku także północna) wchodziła w skład królestwa Wizygotów, którzy po 455 roku jako sprzymierzeńcy Rzymu, rozpoczęli podbój Półwyspu. Ich królestwo w latach 711-718 dostało się z kolei pod panowanie Arabów.

REKONKWISTA I POWSTANIE PORTUGALII
W czasie rekonkwisty podjętej już w VIII wieku przez Asturię wyzwolono w XI stuleciu rejon Porto (starożytny Portus Cale), z którego król Leonu i Kastylii Alfonso VI utworzył w 1097 roku hrabstwo Portucale ze stolicą w Porto (wcześniej, bo już w roku 868 Vimara Peres dokonał odbicia tych ziem, funkcjonowało też tzw. I hrabstwo Portucale), wraz z wyzwolonymi od roku 1064 terenami wokół Coimbry stanowiło ono lenno Królestwa Leonu; w tym samym roku Alfonso VI darował swojej nieślubnej córce Teresie hrabstwo Portucale (Portugalii), wydzielając je z prowincji Galicja. Teresa wydana została za księcia burgundzkiego Henryka, wniosła mu ziemie hrabstwa w wianie. Syn Teresy i Henryka, Afonso I Henriques (1110-1185) ostatecznie oderwał Portugalię od Kastylii i w 1139 roku po zwycięstwie nad muzułmanami pod Ourique przyjął tytul króla Portugalii. Coimbra stała się stolicą państwa. Dopiero w roku 1179 papież Aleksander III uroczyście uznał Afonsa I za króla a jego jego państwo za królestwo. Rozszerzył on do tego czasu terytorium swojego kraju, odbierając Arabom Santarem i Lizbonę w 1147 roku, a w latach 1158-1166 prowincję Alentejo - skolonizowaną za panowania jego syna Sancho I (1185-1211). Następcy Afonsa I Henriquesa odbili resztę ziem Arabom, stanowiąc w 1255 roku stolicę Portugalii w Lizbonie a w roku 1270 wytyczyli granice państwa, które nie zmieniły się do dzisiaj. W tymże stuleciu Portugalia nawiązała stosunki polityczne i kontakty handlowe z Anglią i Flandrią oraz rozpoczęła walkę z Kastylią. Ukształtowała się również Rada Królewska, która przekształciła się w parlament stanowy Cortes, do których dopuszczono w 1254 roku delegatów miast.

PORTUGALIA POTĘGĄ KOLONIALNĄ
W latach 1348-1350 Portugalię tak jak całą Europę, dotknęła epidemia czarnej śmierci.
W roku 1385 Portugalia odniosła prestiżowe zwycięstwo pod Aljubarrotą nad Kastylią pod wodzą króla bastarda Joao I, który dał początek dynastii z Avis.
Począwszy od XV wieku Portugalscy żeglarze pod patronatem księcia Henryka Żeglarza (1394-1460) i Joao II (1481-1495) zaczęli docierać do zachodnich wybrzeży Afryki, a później Indii, Indonezji i Chin.
W obliczu umacniania się wpływów Kastylii na Półwyspie Iberyjskim - Portugalia związała swą przyszłość z ekspansją morską.
Portugalczycy przepłynęli także Atlantyk i dotarli do Ameryki Południowej, gdzie w 1500 roku Pedro Alvarez Cabral zajął dla Portugalii Brazylię. Portugalia stała się tym samym krajem odkrywców i kolonizatorów, a także centrum światowego handlu.
Ujmując chronologicznie najważniejsze wyprawy geograficzne Portugalczyków trzeba zacząć od roku 1415, kiedy to Henryk Żeglarz zajął Ceutę. Następnie w 1488 roku Bartłomiej Diaz dopłynął do Przylądka Dobrej Nadziei, roku 1498 Vasco da Gama dotarł do Indii, lądując w rejonie Kalikat. W 1500 roku wspomniany już Cabral odkrył Brazylię. A.d' Albuquerque w latach 1510-1511 opanował Goa i Malakkę. W roku 1513 pierwsi Portugalczycy wylądowali w Chinach. Natomiast wyprawa Ferdynanda Magellana, co prawda na hiszpańskich statkach, który w latach 1519-1522 odkrył nową drogę na Zachód, przepłynął Ocean Spokojny i po 3 miesiącach i 20 dniach żeglugi dotarł do wysp południowo-wschodniej Azji - uważana jest za najważniejszą w historii odkryć geograficznych i znana jest jako pierwsza podróż dookoła Ziemi.
Silna władza monarsza, scentralizowany aparat państwowy i bezwzględna eksploatacja kolonii przyczyniły się do budowy potęgi gospodarczej i politycznej Portugalii.
Hiszpania zaniepokojona wzrostem wpływów swojego sąsiada zmusiła Portugalię do przyjęcia umowy o rozgraniczeniu strefy wpływów na Oceanie Atlantyckim (traktat w Tordesillas 1494) i na Oceanie Spokojnym (traktat w Saragossie 1529).

POD DOMINACJĄ HISZPANII I ANGLII
W połowie XVI wieku zaznaczył się spadek znaczenia kraju, nastąpiło osłabienie władzy monarszej, Portugalia popadła w głęboki kryzys w gospodarce rolnej, zaznaczyło się też wyraźne załamanie ekspansji kolonialnej. Znaczne szkody w ekonomii poczyniły silne trzęsienia ziemi z lat: 1531, 1551 i 1597. W dodatku przez związki dynastyczne z kastylijską rodziną królewską w roku 1580 tron przeszedł we władanie hiszpańskiego króla Filipa II, który w roku następnym został uznany przez portugalski Cortes. Filip II spędził w Portugalii 2 lata w okresie: 1581-1583. Narzucona przez Hiszpanię unia personalna przetrwała aż do roku 1640. Hiszpania traktowała Portugalię jako swoją kolonię i nie dbała o jej interesy gospodarcze. We wspomnianym 1640 roku Portugalczycy zbuntowali się i, wspierani przez Francuzów, obrali swojego króla, Joao IV - tym samym korona znalazła się w posiadaniu rodu Braganza. Na krótko sytuacja kraju poprawiła się dzięki napływowi złota i diamentów z kolonii, głównie z Brazylii, z której wypędzono Holendrów w 1654 roku. W 1668 roku Madryt uznał w końcu niepodległość Portugalii, jednak następne lata przyniosły krajowi kolejne uzależnienie się tym razem od Anglii. Traktaty z 1654 roku i późniejszy z 1703 roku uprzywilejowały w Portugalii towary i kupców angielskich, przez co utraciła ona swoją pozycję w handlu kolonialnym.

PRÓBY REFORM PAŃSTWA
Starając się powstrzymać rozkład gospodarczy państwa w połowie XVIII wieku Sebastiano Jose de Carvalho e Mello (1699-1782) - od 1770 roku markiz Pombal, pierwszy minister, kierownik spraw zagranicznych i wojskowych króla Józefa I (1750-1777) - próbował wcielić w życie ambitny program reform m.in.: w 1759 roku wypędził Jezuitów, ograniczył uprawnienia Anglii, zreorganizował oświatę (Uniwersytet w Coimbrze 1772), w 1773 roku ograniczył wpływy inkwizycji, zniósł formalnie niewolnictwo na terenie Portugalii, lecz napotkało to duży opór warstw uprzywilejowanych i królowa Maria I (1777-1792) odsunęła go od rządów (królowa była chora umysłowo, wykorzystała to opozycja).

UPADEK KRÓLESTWA
W roku 1807 wojska napoleońskie zajęły Portugalię, państwo to znalazło się w koalicji antynapoleońskiej w roku 1803. Rodzina królewska schroniła się w Brazylii (pozostającej odtąd w unii personalnej z Portugalią). Po trzech latach Anglicy wyparli Francuzów. W roku 1820, w wyniku tzw. liberalnej rewolucji, ustanowiono monarchię konstytucyjną. Dwa lata później Brazylia odłączyła się od Portugalii, a konstytucja ogłosiła suwerenność narodu. Stało się to w czasie rządów Joao VI (1769-1826, panował on od roku 1816). Późniejsze lata XIX wieku przyniosły rywalizację, często zbrojną, jak w czasie wojny domowej w latach 1828-1834 pomiędzy liberałami i konserwatystami, nasilał się kryzys gospodarczy, który stal się przyczyną nasilenia tendencji republikańskich. W roku 1910 obalono dynastię Braganza w osobie króla Manuela II (1908-1910) i proklamowano Republikę, uchwalając konstytucję w 1911 roku. Pierwszym prezydentem został pisarz Teofilo Braga.

RZĄDY SALAZARA
Podczas I wojny światowej w latach 1914-1916 Portugalia była państwem neutralnym, później zaangażowała się w walkę przeciwko Niemcom (np. w latach 1917-1918 portugalski korpus walczył dzielnie we Flandrii). Po wojnie krajem wstrząsały pucze aż do roku 1928, kiedy to Antonio de Oliveira Salazar (jeszcze nie będąc na pierwszym planie) zaczął przekształcać Portugalię w państwo faszystowskie, przejął on władzę autorytarną nad krajem w 1932 roku. Konstytucja 1933 roku ustaliła zasady Nowego Państwa. Wobec wojny domowej w Hiszpanii (1936-1939) jak i działań II wojny światowej Portugalia oficjalnie zajmowała stanowisko neutralności. Po wojnie głównym problemem politycznym stały się posiadłości zamorskie. Rządy Salazara trwały do 1970 roku, a jego następca M. J. Caetano, nie potrafiąc opanować zaostrzającej się sytuacji politycznej i gospodarczej w kraju jak i na terenach kolonii został obalony w kwietniu 1974 roku przez tzw. rewolucję goździków. Na czele państwa stanęła Rada Rewolucyjna pod przewodnictwem generała A.S. de Spinoli; rewolucja zapoczątkowała lawinowy wręcz proces dekolonizacji portugalskich posiadłości zamorskich. W latach 1974-1976 przyznano niepodległość wszystkim prowincjom zamorskim.

OSTATNIE TRZYDZIEŚCI LAT

W roku 1976 uchwalono demokratyczną konstytucję, którą znowelizowano w latach: 1982, 1989 i 1992.
Pierwszym prezydentem został A. dos Santos Ramalho Earnes, który ustabilizował zarówno sytuację wewnętrzną, jak i międzynarodową Portugalii w sferze politycznej i gospodarczej.
Ostatnie trzydziestolecie to czas równowagi politycznej sprzyjającej coraz szybszemu rozwojowi gospodarczemu, który między innymi wpływa na rozwój atrakcyjności turystycznej Portugalii.
 
DESTYNACJE EUROPEJSKIE  ATRAKCJE TURYSTYCZNE EUROPY
STRONA ZAWODOWEGO PILOTA WYCIECZEK ZAGRANICZNYCH