POSZUKUJESZ WYDAWNICTW PODRÓŻNICZYCH O GIBRALTARZE?
ZAPRASZAM DO KSIĘGARNI INTERNETOWEJ "BEZDROŻA"



WIELKA BRYTANIA
GIBRALTAR

ZARYS HISTORII GIBRALTARU

Dzieje Gibraltaru były bardzo burzliwe i związane przede wszystkim z jego położeniem na szlaku z Afryki do Europy i z Morza Śródziemnego na Atlantyk.

Osadnictwo na Skale Gibraltarskiej znane jest od czasów prehistorycznych. W jednej z jaskiń (jaskinia Devil's Tower) w południowej części Skały znaleziono szczątki neandertalczyków (kobiety i dziecka) i narzędzia kultury lewaluaskiej z końca ostatniego interglacjału (Riss-Wierm).

Pod koniec X wieku przed naszą erą zaczęli tu docierać feniccy żeglarze, którzy dwie skały wyznaczające koniec Morza Śródziemnego nazwali Słupami Melkarta. Wspomniane Słupy to Skała Gibraltarska i Abyle w Ceucie po afrykańskiej stronie Cieśniny Gibraltarskiej. Fenicjanie pod koniec IV stulecia przed naszą erą ustąpili miejsca Grekom, którzy pozostawili po sobie na tym terenie ślad w postaci przemianowania Słupów Melkarta na Słupy Herkulesa. Stanowiły one odtąd granicę zasięgu kultury greckiej. Następnymi odwiedzającymi Gibraltar w starożytości byli Kartagińczycy, którzy pojawili się tutaj w III wieku p.n.e. W wyniku kolonizacji kartagińskiej obejmującej obszary od Gibraltaru po Almerię osiedlili się tu tzw. Libiofenicjanie (czyli mieszanka etniczna powstała wskutek kolonizacji wybrzeży Afryki przez Fenicjan). W okresie wojen punickich wznieśli oni na Skale Gibraltarskiej wieżę strażniczą (była to pierwsza budowla stała na tym terenie), z której obserwowano rzymskie galery próbujące sforsować Cieśninę Gibraltarską. Skutkiem wojen punickich, zakończonych zburzeniem przez Rzym Kartaginy było opanowanie Skały przez Rzym w roku 146 p.n.e. W czasach rzymskich Gibraltar nosił nazwę Mons Julia, a założona tu kolonia latyńska dla byłych żołnierzy nazywała się Julia Calpe (171 rok p.n.e.) i była jednym z ośrodków romanizacji południowej i wschodniej Hiszpanii. Pod koniec istnienia zachodniego imperium rzymskiego pojawili się tutaj Wandalowie (409), a następnie panami tej ziemi, jak i Półwyspu Iberyjskiego, stali się Wizygoci w latach 414-711.

Przez następnych prawie osiem stuleci Skała Gibraltarska była w rękach arabskich. W roku 710 Tarik ibn Zijad, Berber, podwładny arabskiego gubernatora Północnej Afryki, Musy - przeprowadził krótki zwiad na Półwyspie Iberyjskim. W następnym roku wylądował z siłami inwazyjnymi w miejscu, które do dziś nosi jego imię Gib al Tarik, czyli Skała Gibraltarska. Tarik ibn Zijad jako muzułmanin natychmiast rozpoczął islamizację zajętych terenów, lecz nie było to proste, bowiem mieszkańcy tych ziem wcześniej przyjęli chrześcijaństwo i zawzięcie go bronili. Gibraltar stał się dla Arabów bazą wypadową do podboju Półwyspu Iberyjskiego, a jednocześnie jego wyjątkowe położenie pełniło funkcję obronną - uniemożliwiało dostęp od strony morza. Arabowie na Skale około roku 725 zbudowali zamek, którego ruiny zachowały się do dnia dzisiejszego. U stóp twierdzy powstało też osiedle, którego mieszkańcy trudnili się pośrednictwem handlowym. W roku 1160 sułtan z dynastii Almorawidów, Abd al-Mu'min (1094-1163) zarządził rozbudowę zamku i osady, która została przemieniona w miasto Medinat al-Fath (Miasto Zwycięstwa).

W okresie rekonkwisty Hiszpanie próbowali wielokrotnie wyprzeć Arabów z Gibraltaru. Skała Gibraltarska była celem walk Kastylii, Grenady i Marynidów. W latach 1309-1462 twierdza przeżyła 8 oblężeń (1309, 1315, 1333 - dwukrotnie, 1348, 1411, 1436 i 1462), w wyniku których przechodziła z rąk do rąk. Przykładowo, w okresie 1309-1333, po zdobyciu jej przez Alonzo de Guzmana w Gibraltarze panowali Hiszpanie. Twierdzę zaś odbił dla Merenidów emir Abu al Hasan w roku 1333. Ostatecznie Gibraltar został zdobyty przez Hiszpanów 20 sierpnia 1462 roku (Don Rodrigo Ponce de Leon). Król Henryk Kastylijski anektował miasto i nadał mu kartę przywilejów.

Nie oznaczało to wcale spokoju dla mieszkańców tego skrawka ziemi, ponieważ ród Guzmanów, którzy odbili w roku 1462 Gibraltar, zapragnęli go tylko dla siebie i przeprowadzili ataki na niego w latach 1466-1467 oraz 1506. W roku 1502 Skała stała się częścią Hiszpanii. w 1540 roku Gibraltar przeżył atak z morza dokonany przez berberyjskich piratów pod wodzą Barbarossy. Piraci złupili miasto i uprowadzili część mieszkańców.

W XVII wieku Gibraltar stanowił ważny port w handlu niewolnikami, przywożonymi z Afryki. W tym stuleciu stał się on ważnym punktem zainteresowania Anglii. 25 kwietnia 1607 roku w Zatoce Gibraltarskiej miała miejsce krwawa bitwa morska pomiędzy flotą Republiki Zjednoczonych Niderlandów a flotą hiszpańską. Bitwa zakończyła się klęską Hiszpanii. Stanowiła ona epizod w tzw. wojnie osiemdziesięcioletniej (1568-1648). Do zmagań o Skałę przystąpiła również Francja, która zaatakowała ją w roku 1697 - jednak bez pozytywnych dla siebie efektów. W 1701 roku wybuchła wojna sukcesyjna o panowanie w Hiszpanii na skutek wygaśnięcia dynastii Habsburgów hiszpańskich. W wojnie brały udział ówczesne potęgi europejskie, m.in. Francja, Anglia i Holandia, skoligacone z hiszpańskimi władcami.

W wyniku tej wojny w 1704 roku Hiszpanie utracili m.in. Gibraltar, który zajęli Anglicy, pod wodzą admirała George'a Roke'a. Wszystkich mieszkańców wysiedlono do miejscowości San Roque (w odległości około 8 km, po stronie hiszpańskiej). Na Skale pozostał tylko angielski garnizon wojskowy. W późniejszym czasie zaczęto sprowadzać w celu osiedlenia mieszkańców Genui, Malty, Minorki, Portugalii i Wielkiej Brytanii. W latach 1704-1705 Gibraltar oblegały wojska francuskie i hiszpańskie, jednakże nie były zdolne odbić go z rąk Anglików.

W 1713 roku terytorium to zostało oficjalnie przyznane na mocy pokoju w Utrechcie Wielkiej Brytanii. Jednak Hiszpania nie pogodziła się z utratą Gibraltaru i w latach 1727-1728 zaatakowała bez powodzenia twierdzę. W latach 1779-1783 Hiszpanie wspomagani przez wojska francuskie ponownie przypuścili atak na twierdzę gibraltarską, ale również nie zdołali jej opanować. Było to ostatnie, czternaste oblężenie Gibraltaru, zwane Wielkim Oblężeniem.

Przynależność Gibraltaru do Wielkiej Brytanii potwierdził w roku 1783 traktat wersalski. W 1830 roku Gibraltar został uznany za kolonię brytyjską. Na półwyspie utworzono policję. Nastąpił szybki rozwój, tuż za granicą z Hiszpanią wyrosło miasto La Linea de la Concepcion, z którego dojeżdżali robotnicy do pracy na Skale. Wraz z otwarciem w 1869 roku Kanału Sueskiego znaczenie Gibraltaru jako portu wojennego i twierdzy poważnie wzrosło. Już wcześniej Brytyjczycy umocnili i rozbudowali system obwarowań, a także zmodernizowali i rozbudowali port, czyniąc z Gibraltaru potężną twierdzę, broniącą wstępu i kontrolującą wejście do basenu Morza Śródziemnego. Punkt ten miał dla Brytyjczyków ogromne znaczenie strategiczne, co potwierdziło się nie tylko podczas wojen napoleońskich, ale także podczas II wojny światowej, kiedy stanowił ważną bazę armii brytyjskiej. Z tego względu był często bombardowany przez lotnictwo niemieckie i włoskie. Była tu w tym czasie silna baza marynarki wojennej i alianckie lotnisko. Lotnisko zostało wybudowane w 1939 roku.

4 lipca 1943 roku zginął w katastrofie lotniczej w Gibraltarze premier rządu polskiego i wódz naczelny generał Władysław Sikorski, wracający do Londynu z inspekcji wojsk polskich na Bliskim Wschodzie (do dnia dzisiejszego nie znamy prawdziwych przyczyn i przebiegu tej tragedii).

Po zakończeniu II wojny światowej władze Hiszpanii (gen. Franco) zaczęły intensywne domagać się na arenie międzynarodowej zwrotu Gibraltaru. Odpowiedzią Wielkiej Brytanii były wielkie uroczystości związane z 250 rocznicą objęcia Gibraltaru (1954), które zaszczyciła obecnością sama królowa Elżbieta II.

W 1964 roku Gibraltar uzyskał samorząd wewnętrzny. W roku 1967 przeprowadzono wśród mieszkańców referendum, mające odpowiedzieć na pytanie o przynależność albo do Hiszpanii, albo do Wielkiej Brytanii. Ludność opowiedziała się za utrzymaniem związków z Wielką Brytanią (99%). Dwa lata później (1969) terytorium to otrzymało szeroką autonomię wewnętrzną wraz z konstytucją. Hiszpania nie zrezygnowała jednak ze swoich roszczeń do Gibraltaru, żądając w dalszym ciągu jego zwrotu. Uważała bowiem Gibraltar za część terytorium hiszpańskiego. Na takim stanowisku stał także ONZ, domagając się dekolonizacji Gibraltaru do 1996 roku. Hiszpanie zastosowali nawet w latach 1969-1982 blokadę lądową. W roku 1973 Gibraltar wraz z Wielką Brytanią wszedł w struktury EWG, a w roku 1993 UE.

Od 1985 roku granica jest otwarta całkowicie, co spowodowało rozwój turystyki i wzrost inwestycji hiszpańskich. W 1991 roku z Gibraltaru zostały wycofane wojska brytyjskie. Obecnie siłą zbrojną Gibraltaru jest The Royal Gibraltar Regiment. 19 kwietnia 2000 roku Wielka Brytania i Hiszpania podpisały porozumienie, na mocy którego lokalne władze Gibraltaru mają prawo występowania w sprawach zarezerwowanych dla rządów państw członkowskich Unii Europejskiej (m.in. wydawanie dokumentów tożsamości mieszkańcom). Przed podpisaniem porozumienia Hiszpania żądała, aby w instancjach unijnych w imieniu Gibraltaru występowała Wielka Brytania.

W roku 2002 uległ zmianie status prawny Gibraltaru, z kolonii brytyjskiej Skała Gibraltarska stała się Terytorium zamorskim. W 2006 roku odbył się pierwszy od roku 1954 lot hiszpańskich linii lotniczych "Iberia" na trasie Madryt-Gibraltar. 14 grudnia Gibraltar przyjął nową konstytucję, która weszła w życie 2 stycznia 2007 roku.
 
DESTYNACJE EUROPEJSKIE  ATRAKCJE TURYSTYCZNE EUROPY
STRONA ZAWODOWEGO PILOTA WYCIECZEK ZAGRANICZNYCH