POSZUKUJESZ WYDAWNICTW PODRÓŻNICZYCH O CZECHACH?
ZAPRASZAM DO KSIĘGARNI INTERNETOWEJ "BEZDROŻA"



HISTORIA CZECH W ZARYSIE   PRAGA   KARLOWE WARY
MORAWSKI KRAS - GALERIA ZDJĘĆ

REPUBLIKA CZESKA
CZECHY

ČESKÁ REPUBLIKA
ČESKO

INFORMACJE PODSTAWOWE
Położenie: państwo w Europie Środkowej, bez dostępu do morza. Od północnego wschodu graniczy z Polską (615 km), od zachodu i północnego zachodu z Niemcami (815 km), od południa z Austrią (362 km), a od południowego wschodu ze Słowacją (197 km).
Długość granic: 1 989 km
Powierzchnia: 78 867 km2, w tym 1 620 km2stanowią wody śródlądowe
Liczba ludności: 10 211 904 (VII 2009)
Stolica: Praga
Główne miasta: Brno, Ostrawa, Pilzno, Ołomuniec
Język urzędowy: czeski (94,9%)
Religie: katolicyzm (26,8%), protestantyzm (2,1%) i inne; 59% społeczeństwa deklaruje się jako bezwyznaniowcy
Skład etniczny: Czesi (90,4%), Morawianie (3,7%), Słowacy (1,9%) i inni
Waluta: 1 korona czeska = 100 halerzy (CZK)
Głowa państwa: prezydent Václav Klaus (od 7 marca 2003)
Szef rządu: premier Jan Fischer (od 8 maja 2009)
Niepodległość: 1 stycznia 1993
Święto niepodległości: 28 listopada (1918)
Konstytucja: weszła w życie 1 stycznia 1993 roku, ze zmianami: 1997, 2000, 2001 (dwukrotnie), 2002
Najniżej położony punkt: Łaba - 115 m n.p.m.
Najwyżej położony punkt: Śnieżka - 1 602 m n.p.m.

USTRÓJ POLITYCZNY
Republika Czeska jest demokracją parlamentarną. Organem ustawodawczym jest dwuizbowy parlament. Niższa izba parlamentu - Izba Deputowanych składa się z 200 parlamentarzystów wybieranych na czteroletnią kadencję. W skład izby wyższej - Senatu wchodzi 81 senatorów wybieranych na okres 6 lat. Jedna trzecia senatorów jest wybierana co 2 lata.
Na czele państwa stoi silny prezydent, który jest wybierany przez parlament na pięcioletnią kadencję. Reprezentuje on państwo na arenie międzynarodowej. Prezydent ma prawo powoływać i odwoływać premiera oraz członków rządu, rozwiązać Izbę Deputowanych, powoływać sędziów oraz powoływać członków Czeskiego Banku Narodowego.
Organem wykonawczym jest rząd. Nowo powołany rząd musi przedstawić swój program przed Izbą Deputowanych oraz uzyskać wotum zaufania. Składa się z 14 ministerstw.

GŁÓWNE PARTIE POLITYCZNE
Czeska Partia Socjaldemokratyczna (SSD), Europejscy Demokraci (ED), Komunistyczna Partia Czech i Moraw (KSČM), Unia Chrześcijańskich Demokratów - Czechosłowacka Partia Ludowa (KDU-ČSL), Obywatelska Partia Demokratyczna (ODS)

PODZIAŁ ADMINISTRACYJNY
Republika Czeska jest podzielona na 13 krajów oraz miasto wydzielone Praga (która jest traktowana jako 14 kraj). Obecny podział administracyjny obowiązuje od 2000 roku. Czterostopniowy podział administracyjny: 14 krajów, 204 gminy III stopnia, 384 gminy II stopnia oraz 5661 gmin I stopnia. Kraje i ich stolice: Praga - miasto wydzielone, Kraj południowoczeski - Czeskie Budziejowice, Kraj południowomorawski - Brno, Kraj karlowarski - Karlowe Wary, Kraj hradecki - Hradec Králové, Kraj liberecki - Liberec, Kraj morawsko-śląski - Ostrawa, Kraj ołomuniecki - Ołomuniec, Kraj pardubicki - Pardubice, Kraj pilzneński - Pilzno, Kraj środkowoczeski - Praga, Kraj ustecki - Uście nad Łabą, Kraj Wysoczyzna - Igława, Kraj zliński - Zlín. Sądy i niektóre urzędy są jednak nadal zorganizowane na podstawie podziału administracyjnego z 1960 roku na 7 krajów + Praga, podzielonych dalej na powiaty (okres), nazywanych okręgami terytorialnymi.

PRZYNALEŻNOŚĆ DO ORGANIZACJI MIĘDZYNARODOWYCH
Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju, Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej, Międzynarodowa Organizacja Pracy, , Międzynarodowy Bank Odbudowy i Rozwoju, Międzynarodowy Fundusz Walutowy, Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie, Organizacja Narodów Zjednoczonych, Organizacja Paktu Północnoatlantyckiego, Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju, Rada Europy, Światowa Organizacja Handlu, Unia Europejska.

GOSPODARKA
Gospodarka Czech jest uważana za jedną z najstabilniejszych spośród wszystkich państw postsocjalistcznych. Z PKB w przeliczeniu na 1 mieszkańca 19 475 USD (2005) Republika Czeska osiąga poziom 2/3 PKB w wiodących krajach UE i może równać się z krajami takimi jak Portugalia, Grecja czy Słowenia. Głównymi ośrodkami przemysłu są: Praga, Brno, Ostrawa, Pilzno i Młoda Bolesław. Główne produkty przemysłowe: maszynowe, elektrotechniczne i elektroniczne, motoryzacyjne, zbrojeniowe. Produkcja w rolnictwie i hodowli: pszenica, żyto, buraki cukrowe, ziemniaki, chmiel. Przemysł wydobywczy: węgiel brunatny i kamienny, rudy żelaza, gaz ziemny, ropa naftowa, rudy metali kolorowych, rudy uranu. Bardzo ważną dziedziną czeskiej gospodarki jest turystyka przynosząca około 6% PNB i 9,3% ogólnych dochodów z eksportu. Branża turystyczna daje zatrudnienie dla ponad 110 000 osób, czyli ponad 1% wszystkich mieszkańców Czech. Struktura zatrudnienia (2007): rolnictwo (3,6%), przemysł (40,2%), usługi (56,2%). Główni partnerzy eksportu (2008): Niemcy (30,6%), Słowacja (9,2%), Polska (6,5%). Partnerzy w imporcie (2008): Niemcy (30,3%), Słowacja (6,6%), Polska (6,4%). Liczba wszystkich lotnisk - 122, długość linii kolejowych - 9 620 km, długość dróg - 128 512 km, w tym 657 km dróg ekspresowych.

KLIMAT
W Republice Czeskiej panuje klimat umiarkowany ciepły. Roczna suma opadów jest stosunkowo niska, szczególnie na otoczonym łańcuchami górskimi Masywie Czeskim i w kotlinach wewnętrznych. W górach wynosi ponad 1000 mm, na pozostałym obszarze 500-800 mm.

FAUNA I FLORA
Znaczne, zwłaszcza wyżej położone obszary, porastają lasy głównie iglaste, a także mieszane: bukowo-jodłowo-świerkowe. W górach zaznaczają się piętra roślinne - powyżej lasów rozciągają się hale. W kotlinach Trzebońskiej i Budziejowickiej występują rozległe stawy (hodowla karpia). W celu ochrony pierwotnej szaty roślinnej i rzadkich gatunków zwierząt tworzone są parki narodowe, w tym największy, karkonowski, o powierzchni 385 km2, oraz liczne rezerwaty leśne, torfowiskowe, geologiczne. Lasy północnych Czech są zagrożone na skutek dużego skażenia środowiska. Czechy są najbardziej zanieczyszczonym państwem w Europie Środkowej.

WARUNKI NATURALNE
Większość terytorium Czech obejmują wyżyny i góry wchodzące w skład Masywu Czeskiego (zachodnia część Moraw), który jest potrzaskaną tektonicznie, wyniesioną platformą otoczoną łańcuchami górskimi. Od zachodu są to: Szumawa (wysokość do 1 378 m n.p.m.), Las Czeski i Rudawy, od północy zaś Sudety, najwyższe góry w Czechach ze Śnieżką (1 602 m n.p.m.) na granicy z Polską. W środku Masywu Czeskiego znajduje się zapadlisko tektoniczne tworzące Nizinę Połabską, przez którą przepływa Łaba, łącząc się z Wełtawą w pobliżu Pragi. Na wschód rozciąga się Wyżyna Czesko-Morawska poprzecinana głębokimi , wąskimi dolinami rzek. Na południu otacza ją szeroka dolina rzeki Morawy. Tu znajduje się Brno, historyczna stolica Moraw. Oprócz wcześniej wymienionych, głównymi rzekami Czech są: Ohrza, Izera, Morawa, Odra, Olza i Opawa. Na rzekach znajdują się liczne zbiorniki retencyjne (to znaczy zbiorniki utworzone przez przegrodzenie doliny rzeki zaporą, przeznaczone do gromadzenia wody, potrzebnej m.in. do nawadniania przybrzeżnych obszarów bądź do zmniejszania fali powodziowej), m.in. Orlicki, Lipieński i Slapski. Terytorium Czech należy do zlewisk trzech mórz: Północnego, Czarnego i Bałtyckiego. W Pieszczanach, Mariańskich Łaźniach i Karlovych Varach spotyka się liczne źródła mineralne, w tym cieplice. W Karlovych Varach temperatura wody w gorących źródłach dochodzi do 73oC.

PARKI NARODOWE
- Karkonoski Park Narodowy (1963)
- Park Narodowy Szumawa (1991)
- Park Narodowy Czeska Szwajcaria (2000)
- Park Narodowy Doliny Dyi (1991)

KULTURA I SZTUKA
Literatura czeska, od XIV wieku powstająca w języku narodowym, wydała wiele wspaniałych dzieł. Największą sławę zdobył Jarosław Hašek (1883-1923) powieścią "Przygody dobrego wojaka Szwejka", wielokrotnie przenoszoną na deski teatru i ekran. Innymi wybiti twórcy o sławie międzynarodowej to m.in. Jaroslav Seifert, laureat Nagrody Nobla z 1984 roku za twórczość poetycką, Bohumil Hrabal, Milan Kundera i Václav Havel, twórca dramatów.
Muzyka czeska doszła do znaczenia na arenie międzynarodowej w drugiej połowie XIX wieku. Twórcą stylu narodowego stał się Bedrich Smetana (1824-1884), wybitny kompozytor poematów symfonicznych i opery narodowej "Sprzedana narzeczona". Drugim mistrzem muzyki narodowej był Antonin Dvořak (1841-1904).
Osobny rozdział w dorobku kulturalnym Czech zapisali wybitni twórcy filmowi, zwłaszcza reżyserzy: Karel Kachyna, Jiri Menzel czy najwybitniejszy z nich Miloš Forman (tworzący od lat w Stanach Zjednoczonych), którego filmy amerykańskie zdobyły najwyższe wyróżnienia Amerykańskiej Akademii Filmowej ("Amadeusz", otrzymał 7 Oscarów w 1984 roku, a "Lot nad kukułczym gniazdem" z roku 1975 wyróżniony został 5 Oscarami).

OBIEKTY WPISANE NA LISTĘ ŚWIATOWEGO DZIEDZICTWA KULTUROWEGO I PRZYRODNICZEGO UNESCO
- Zabytkowe centrum Pragi (K II, IV, VI / 1992)
- Zabytkowe centrum miasta Český Krumlov (K IV / 1992)
- Zabytkowe centrum miasta Telč (K I, IV / 1992)
- Zelená Hora - sanktuarium pielgrzymkowe Św. Jana Nepomucena (K IV / 1994)
- Kutná Hora - Stare Miasto z kościołem Św. Barbary i katedra Mariacka w dzielnicy Sedlec (K II, IV / 1995)
- Krajobraz kulturowy Lednice-Valtice (K I, II, IV / 1996)
- Wieś Holaszowice (K II, IV / 1998)
- Ogrody i zamek w Kromieryżu (K II, IV / 1998)
- Zamek w Litomyšlu (K II, IV / 1999)
- Kolumna Św. Trójcy w Ołomuńcu (K I, IV / 2000)
- Willa Tugendhatów w Brnie (K II, IV / 2001)
- Dzielnica żydowska i bazylika Św. Prokopa w Třebič (K II, III / 2003)

CIEKAWOSTKI

WYBRANE PRZEWODNIKI
I. Krausowa-Żur, Czechy. Gospoda pełna humoru, Wydawnictwo Septem, 2008
E. Krosiba, miasta Marzeń: Praga, Wydawnictwo Mediaprofit, Warszawa 2009
Opracowanie zbiorowe, Czechy, Wiedza i Życie, 2006
Opracowanie zbiorowe, Czechy na weekend, Pascal, 2008
Praca zbiorowa, Praga i Czechy, National Geographic, 2003

BIBLIOGRAFIA
The World Factbook
Chrzanowski W., Kronika słowian. Wielkie Morawy, kraj Wiślan i Czechy 805-955, Wydawnictwo Libron, 2006
Heck R., Orzechowski M., Historia Czechosłowacji, Ossolineum, Wrocław 1969
Kapustka M., Koziel A., Oszczanowski P., Śląsk i Czechy. Wspólne drogi sztuki, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2007
Kisiel R., Praga 1757, Wydawnictwo Bellona, 2003
Labuda G., Pierwsze państwo słowiańskie. Państwo Samona, Poznań 1949
Michałek A., Słowianie Zachodni. Monarchie wczesnofeudalne, Wydawnictwo Bellona, 2007
Tomaszewski J., Czechy i Słowacja, Wydawnictwo TRIO, 2006
Ukielski P., Aksamitny rozwód. Rola elit politycznych w procesie podziału Czechosłowacji, Instytut Jagielloński, Warszawa 2007

POLECAM STRONY
Oficjalny portal turystyczny Republiki Czeskiej
Historia Czech, kto był kim w Czechach
 
DESTYNACJE EUROPEJSKIE  ATRAKCJE TURYSTYCZNE EUROPY
STRONA ZAWODOWEGO PILOTA WYCIECZEK ZAGRANICZNYCH